![]() |
|
ಸಮಾಜಿಕ್ ರೂಪಾಂತರಣಾಂತ್ ನಾಟಕಾಂಚೊ ಪಾತ್ರ್ |
|
|
|
|
ಸುರ್ವೆರ್, ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್
ಥೊಡ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಧಿಂ, ಧರ್ಮಿಕ್ ಆನಿ ರಿತಿರಿವಾಜಿಕ್
ನಿಬಾಂನಿ ’ನಾಟಕಾಂಚಿ’ ಸುರ್ವಾತ್ ಜಾಲ್ಲಿ. ಧರ್ಮಿಕ್
ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ದೆವಾಚಿ ಪುಜಾ ಕರುಂಕ್, ಉಪ್ರಾಂತ್ ಧರ್ಮಾಚೊ
ಸಂಧೇಶ್ ಲೊಕಾಕ್ ಪಾವಂವ್ಚಾ ಇರಾದ್ಯಾನ್ ’ನಾಟಕ್’ ಏಕ್
ಬಳ್ವಂತ್ ಮಾಧ್ಯಮ್ ಜಾಲೆಂ. ಕಾಳಾನುಸಾರ್ ಹ್ಯಾ ನಾಟಕಾಂನಿ
ಸಯ್ತ್ ಬದ್ಲಾವಣ್ ಜಾಲಿ, ಪ್ರಸ್ತುತಿ, ಚಿಂತಪ್, ಆನಿ ಹ್ಯಾ
ಬದ್ಲಾವಣೆಕ್ ಸರಿ ಜಾವ್ನ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ್ ವರ್ಗ್ ಸಯ್ತ್
ಬದಲ್ಲೊ. ಅಶಿ ನಾಟಕಾಂಚೆರ್ ರೂಪಾಂತರಣ್ ಅಧ್ಯಯನ್ (Transformation
study of dramas) ಆಮ್ಕಾಂ ಸಮ್ಜಾಯ್ತಾ.
ನಾಟಕ್ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಫಕತ್
ಅಭಿನಯ್ ವಾ ಮನರಂಜನೆ ಪ್ರಾಸ್ ಚಡ್ ಮನ್ಶಾಚೆಂ ಜಿವೀತ್,
ಭಾವನಾಂ, ಸಂಘರ್ಷ್ ಆನಿ ಮೌಲ್ಯಾಂಚೆಂ ಪ್ರತಿಬಿಂಬೀತ್
ಕರ್ಪಿ ಹೆಂ ಎಕ್ ಬಳಿಶ್ಟ್ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತೀಚೆಂ ಮಾಧ್ಯಮ್.
ವಾಸ್ತವ್ ಜಿಣ್ಯೆಂತ್ಲ್ಯಾ ಪರಿಸ್ಥಿತೀಚೆಂ ಅನುಕರಣ್ ಕರೂನ್
ನಾಟಕ್ ಲೊಕಾಂಕ್ ಸ್ವತಾಕ್ ಆನಿ ಭೊಂವ್ತಣಿಚ್ಯಾ ಸಂಸಾರಾಕ್
ಸಮ್ಜೊನ್ ಘೆವ್ಪಾಕ್ ಮದತ್ ಕರ್ತಾ.
ಕೊಂಕಣಿಂತ್
ಸಾಹಿತ್ಯಾಚೆರ್ ಗುಂಡಾಯೆನ್ ಅಧ್ಯಯನ್ ಕರ್ಚಿ ಉರ್ಭಾ ಆನಿ
ಆಸಕ್ತ್ ಆಸ್ಚಿಂ ಥೊಡಿಂ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಂ ಮ್ಹಾಕಾ ತವಳ್ ತವಳ್
ಸಂಪರ್ಕ್ ಕರುನ್ ಹ್ಯಾ ವಿಶ್ಯಾಚೆರ್ ಆಸ್ಚಿಂ ಕಾಂಯ್
ಬರ್ಪಾಂ ಮಾಗ್ತಾತ್. ತಸಲ್ಯಾಂಕ್ ಹೆಂ ಸವಿಸ್ತಾರ್ ಲೇಖನ್
ಜರೂರ್ ಮಜತ್ಗಾರ್ ಜಾತಲೆಂ ಮ್ಹಣ್ಚ್ಯಾಂತ್ ದುಭಾವ್ ನಾ.
ಸಂಪಾದಕ್
|
|
ಸುನಂದ್
(ಜೊಸೆಫ್ ಡಿಮೆಲ್ಲೊ) |
|
ಸುನಂದ್
’ಸುನಂದ್’ ಲಿಖ್ಣೆ
ನಾಂವಾನ್ ಬರಂವ್ಚೊ ಕುಲ್ಶೆಕರ್ಚೊ ಜೊಸೆಫ್
ಡಿಮೆಲ್ಲೊ, ಪ್ರಸ್ತುತ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಂತ್ ಆಪ್ಲ್ಯಾ
ಕುಟ್ಮಾಸಂಗಿಂ ಜಿಯೆತಾ.
ಕೊಂಕ್ಣೆಂತ್
ಬರಂವ್ಚಿ ಉರ್ಭಾ ಲ್ಹಾನ್ಪಣಿ ಉದೆಲ್ಲಿ ತಿ,
ಮಂಗ್ಳುರ್ಚ್ಯಾ ಪಾದ್ವಾ ಹೈಸ್ಕೂಲಾಂತ್ ಶಿಕ್ತಾನಾ,
ಮಾನೆಸ್ತ್ ಲಿಯೊ ಸೊಜ್, ಕದ್ಳೆ, ಹಾಚ್ಯಾ
ಮಾರ್ಗ್ದರ್ಶನಾನ್ ಫಳಾಧೀಕ್ ಜಾವ್ನ್ ಆಯ್ಲಿ.
ತ್ಯಾ ಉಪ್ರಾಂತ್, ’ಸಾಳಕ್’ ಪ್ರಕಾಶನಾಚೊ ದೆವಾಧೀನ್
ಸಿರಿವಂತ್, ಕಾಣಿಕ್ ನೆಮಾಳ್ಯಾಚೊ ಆಧ್ಲೊ ಸಂಪಾದಕ್;
ಆವಿಲ್ ರಾಸ್ಕೀನಾ, ’ಉಮಾಳೊ’ ನೆಮಾಳ್ಯಾಚೊ
ದೆವಾಧೀನ್ ವಿಲ್ಫಿ ರೆಬಿಂಬಸ್ ಆನಿ ’ರಾಕ್ಣೊ’
ನೆಮಾಳ್ಯಾಚೊ ಆಧ್ಲೊ ಸಂಪಾದಕ್, ದೆವಾಧೀನ್ ಫಾ| ವಿ.
ವಿ. ಮಿನೇಜಾಚ್ಯಾ ಉತ್ತೇಜನಾನ್, ತಾಚ್ಯೊ ಜಾಯಿತ್ಯೊ
ಕೃತಿಯ್ಯೊ ಉಜ್ವಾಡಾಕ್ ಆಯ್ಲ್ಯೊ.
ತಾಚಿಂ ಯೆದೊಳ್
ಫಾಯ್ಸ್ ಜಾಲ್ಲಿಂ ಪುಸ್ತಕಾಂ ಹಿಂ:
ವಾಂಕ್ಡ್ಯೊ ವಾಟೊ
ಶಿರ್ಶಿರೊ
ರಾಯ್
ಉಂದಿರ್
ಭುಂಯ್ಕಾಂಪ್
ಲೂಟ್
(ಕೊಂಕ್ಣಿ ಆನಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಶೆಂತ್)
|
|
ನಾಟಕ್ - ಏಕ್ ಪಡ್ದ್ಯಾ ಪಾಟ್ಲಿ ಕಥಾ |
ಆಜ್ಕಾಲ್
ನಾಟಕಾಚೆಂ ರಂಗಸ್ಥಳ್, ಹರ್ಯೆಕಾ ಫಿಲ್ಮ್ ನಟಾಕ್ ಆಪ್ಲಿ
ಕಲಾ ಸ್ಥಿರ್ ಕರುಂಕ್ ಉಪ್ಕಾರ್ಚೆಂ ಥಳ್ ಜಾವ್ನಾಸಾ
ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಚೂಕ್ ಜಾಂವ್ಚಿನಾ. ಆತಾಂಚ್ಯೆಬರಿ, ವಿವಿಧ್
ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗೇಮ್, ಫಿಲ್ಮಾಂ, ಫೊನಾಂ ವ ಮನೊರಂಜನ್
ದಿಂವ್ಚಿಂ ಹೆರ್ ಕಸಲಿಂಯ್ ಮಾದ್ಯಮಾಂ ನಾತ್ಲ್ಲ್ಯಾ
ಆದ್ಲ್ಯಾ ಕಾಳಾರ್, ನಾಟಕ್ ಮಾತ್ರ್ತ್ರ್ ಸರ್ವಾಂಕ್
ಸಾಂಗಾತಾ ಹಾಡುಂಕ್ ಆನಿ ಸಂತೊಸ್ ದೀಂವ್ಕ್ ವ ಭಕ್ತಿಪಣ್
ಚಡಂವ್ಕ್ ಸಕ್ತಾಲೆ ಮ್ಹಣ್ಯೆತ್. ಆಜ್ಕಾಲ್ ನಾಟಕಾಂತ್
ಅಭಿನಯನ್ ಕರುಂಕ್ ಶಿಕಂವ್ಚಿಂ ಶಾಳಾಂ, ಸರ್ವ್ ದೇಶಾಂನಿ
ಉದೆಲ್ಯಾಂತ್ ಆನಿ ಎಕಾಮೆಕಾಚಿ ಜಾಣ್ವಾಯ್ ಪಳೆವ್ನ್,
ಜಿಕುನ್ ಧರುನ್, ನಕಲ್ ಕಾಡುನ್, ಆಪಾಪ್ಲಿ ಕಲಾ ನಾಜೂಕ್
ಆನಿ ಉತ್ತೀಮ್ ಕರ್ಚ್ಯಾ ವಾಟೆನ್, ಹರ್ಯೇಕ್ ಪ್ರೇತನ್
ಕರ್ತಾತ್. ನಾಟಕ್, ಸಾಮಾಜೆಚೊ ಏಕ್ ಅವಿಭಾಜ್ಯ್ ವಾಂಟೊ
ಜಾಲಾ ತರ್, ಹ್ಯಾ ನಾಟಕಾಚಿ ಸುರ್ವಾತ್ ಕಶಿ ಜಾಲಿ ಆನಿ
ಉಪ್ರಾಂತ್ ವಾಡಾವಳ್ ಕಶಿ ಜಾಲಿ ಮ್ಹಳ್ಳ್ಯಾವಿಶಿಂ ಥೊಡೆಂ
ತರೀ ಸಮ್ಜೊಂಚಿ ಮ್ಹಿನತ್ ಹ್ಯಾ ಲೇಖನಾಂತ್ ಘೆತ್ಲ್ಯಾ.
1. ನಾಟಕ್ ವ ಡ್ರಾಮಾಚಿ ಸುರ್ವಾತ್:
ನಾಟಕ್, ಮನೊರಂಜನಾ ಖಾತಿರ್ ಆರಂಭ್ ಜಾಲ್ಲೊ
ಖಂಡಿತ್ ನ್ಹಯ್. ಪುರಾತನ್ ಕಾಳಾರ್, ಹಳ್ಳ್ಯಾಂನಿ ಆಸ್ಚಾ
ಲೊಕಾಕ್ ಎಕಾಮೆಕಾ ಸಾಂಗಾತಾ ಮೆಳೊನ್ ಕಿತೆಂ ಪುಣಿ ದಬಾಜೊ
ಕರುಂಕ್ ಅವ್ಕಾಸ್ ಜಾಂವ್ಚಾ ಖಾತಿರ್ ಆಸಾ ಕೆಲ್ಲ್ಯೊ ಎಕಾ
ರಿತಿಚ್ಯೊ ವಿಧಿ ತ್ಯೊ. ತ್ಯಾ ವಿಧಿನಿ, ಮಾಲ್ಘಡ್ಯಾಂಚಿ
ಕಾಣಿ ಸಾಂಗ್ಚಿ, ಭಜನಾಂ ಗಾಂವ್ಚಿಂ,
ನೃತ್ಯ್ ಕರ್ಚೆಂ
ತಶೆಂಚ್, ದೈವೀಕ್ ಮ್ಹಣ್ ಮಾಂದ್ಚ್ಯೊ ವಿವಿಧ್ ಭಂಗಿ
ಹೆರಾಂಕ್ ದಾಕವ್ನ್, ಜಮ್ಯಾಕ್ ಪರತ್-ಪರತ್ ಅಸಲ್ಯಾ
ಕಾರ್ಯಾಂಕ್ ಯೇಂವ್ಕ್ ಹುಮೆದ್ ದಿಂವ್ಚೊ ಗುಪ್ತ್
ಉದ್ದೇಶ್ಯಿ ಆಸ್ಲ್ಲೊ. ಅಸಲ್ಯಾ ಜಮಾತೆಂನಿ, ದೆವಾಂಕ್
ಸಂತುಷ್ಟ್ ಕರ್ಚ್ಯೊ ಪುಜಾ, ಬೆಳೆಂ ದಿಲ್ಲ್ಯಾಕ್ ದೆವಾಚಿ
ಅರ್ಗಾಂ-ಸ್ತುತಿ ದಿಂವ್ಚಿ ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಯ್ ಆಸ್ತಾಂ,
ಮೆಲ್ಲ್ಯಾಂಚೊ ಉಗ್ಡಾಸ್ ಕಾಡ್ಚೆ ತಸಲ್ಯೊ ವಿಧಿಯೀ
ಚಲ್ತಾಲ್ಯೊ.
ದೃಶ್ಟಾಂತಾಂ ದಿಂವ್ಚಿ ತರ್:
•
ಪುರಾತನ್ ಎಜಿಪ್ತಾಂತ್ ’ಅಬೈಡಸ್ ಪ್ಯಾಶ್ಶನ್ ಪ್ಲೇ’ (Abydos
Passion Play), ಮ್ಹಳ್ಳೊ ನಾಟಕ್, ಒಸೈರಸ್ (Osiris)
ಮ್ಹಳ್ಳ್ಯಾ ದೆವಾಚೆಂ ಮರಣ್ ಉಗ್ಡಾಸ್ ಕರ್ಚೆಂ, ವಾರ್ಷಿಕ್
ಸಮಾರಂಭ್ ಜಾವ್ನಾಸ್ಲ್ಲೆಂ.
• ಆಫ್ರಿಕಾ, ಆಮೆರಿಕಾ,
ಭಾರತ್ ತಶೆಂಚ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದರ್ಯಾಂತ್ ಆಸ್ಚಾ
ದ್ವೀಪಾಂತ್ಲ್ಯಾ ಮೂಳ್ನಿವಾಸಿಂನಿ, ತಾ-ತಾಂಚ್ಯೊ
ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ, ಆನಿ ಧಾರ್ಮಿಕ್ ರಿತಿ-ರಿವಾಜಿ ಸಾಂಬಾಳುನ್
ಹಾಡ್ಚಾ ಖಾತಿರ್, ನಾಟಕಾ ರೂಪಿಂ, ತ್ಯಾ ರಿತಿ-ರಿವಾಜಿಂಚೊ
ಪೋಸ್ ಕರುನ್ ಆಯಿಲ್ಲ್ಯಾಚೆ ಧಾಖ್ಲೆ ಆಸಾತ್.
ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ್ ಸಂಸ್ಕ್ರತೆಂತ್, ನಾಟಕಾಚಿ ಸುರ್ವಾತ್
ಜಾಲ್ಲಿ, ಗ್ರೀಸಾಚಾ ಎಥೆನ್ಸ್ ಶಹರಾಂತ್,
ಕ್ರಿಸ್ತಾ-ಪಯ್ಲೆಂಚಾ 6-ವ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂತ್ ಕಂಯ್.
6-ವ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂತ್ಲ್ಯಾ, ಥೆಸ್ಪಿಸ್ (Thespis)
ನಾಂವಾಚಾ, ಕವಿ ಆನಿ ಕಲಾಕರಾಕ್, ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಶೆಂತ್ಲೊ
ಪಯ್ಲೊ ನ್ಹಟ್ ಮ್ಹಳ್ಳೊ ಮಾನ್ ಫಾವೊ ಜಾತಾ.
ಪುರಾತನ್
ಗ್ರೀಸಾಚಾ ಎಥೆನ್ಸಾಂತ್, ’ಡಯೊನಿಸಿಯನ್’ ನಾಂವಾಚಾ ದೆವಾಕ್
ಮಾಂದ್ತಾಲೆ. ಹರ್ಯೆಕಾ ವರ್ಸಾ, ಡಯೊನಿಸಿಯನ್ ಫೆಸ್ತ್ (Dionysian
Festivals) ಚಲ್ತಾಲೆಂ. ಹ್ಯಾ ಫೆಸ್ತಾಂನಿ, ದೆವಾಕ್
ಸ್ತುತಿ ಕರ್ಚಿಂ, ಡಿತಿರ್ಯಾಂಬ್ಸ್ (dithyrambs)
ನಾಂವಾಚಿಂ ಕಂತಾರಾಂ, ಜಮ್ಯಾನ್ ಗಾಂವ್ಚಿ ರಿವಾಜ್
ಆಸ್ಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಯ್, ಹ್ಯಾ ಫೆಸ್ತಾ ವೆಳಿಂ,
ರಡಂವ್ಚಾ ಆನಿ ಹಾಸಂವ್ಚಾ ನಾಟಕಾಂಚೊ ಸ್ಪರ್ಧೊಯೀ ಚಲ್ತಾಲೊ.
ಗ್ರೀಕ್ ನಾಟಕ್
ಹ್ಯಾ ನಾಟಕಾಂನಿ, ಗಾಯನಾಂ ಆಸ್ತಾಲಿಂ, ಆನಿ
ಮುಕ್ಡಿಂಯೀ ವಾಪರ್ತಾಲೆ ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಯ್, ವಿವಿದ್
ಮುಕ್ಡಿಂ ವಾಪರುನ್, ಎಕ್ಲ್ಯಾಚ್ ನ್ಹಟಾನ್ ವಿವಿದ್ ಪಾತ್ರ್
ಖೆಳ್ಚೆಂಯೀ ಆಸ್ತಾಲೆಂ.
2. ರೋಮನ್ ನಾಟಕ್:
ಕ್ರಿಸ್ತಾ ಪಯ್ಲೆಂಚಾ ಆಟ್ವ್ಯಾ
ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂತ್ ಆಪ್ಲಿ ರಾಜ್ವಟ್ಕಿ ಸುರು ಕೆಲ್ಲ್ಯಾ
ರೋಮನಾಂಚೆರ್ ಗ್ರೀಕ್ ನಾಟಕಾಂಚೊ ಪ್ರಭಾವ್ ಬರೊಚ್ ಜಾಲ್ಲೊ
ಆನಿ ತಾಣಿಂ ಗ್ರೀಕಾನಿ ನಾಟಕ್ ಖೆಳ್ಚಿ ರೀತ್ ಆಪ್ಣಾಚಿ
ಕರುನ್, ಆಪ್ಲ್ಯಾಚ್ ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ್ ಆನಿ ರಾಜಕೀಯ್
ಫಾಯ್ದ್ಯಾಕ್ ವಾಪರ್ಲಿ. ರೋಮನ್ ಲೊಕಾಕ್, ತಾಂಚಾ ನಾಟಕಾಂನಿ
ಎಕ್ಶನ್-ಪರಾಕ್ರಮ್, ದೊಳೆ ಪಿಸ್ವಾಂವ್ಚಿಂ ದ್ರಶ್ಯಾಂ ಆನಿ
ಸನ್ನಿವೇಶಾಂ ರುಚ್ತಾಲಿಂ ದೆಕುನ್, ಗ್ರೀಕ್ ನಾಟಕಾಂನಿ
ಆಟಾಪ್ಚಿ ಶಿಸ್ತ್, ಆರಂಭ್ ಆನಿ ಅಂತ್ಯ್ ತಶೆಂಚ್
ಸಿಂತಿಮೆಂತಾಚಿ ಮೆಳಾವಣ್ ಕರುನ್, ರೋಮನಾಂನಿ, ತಾಂಚಿಚ್
ಮ್ಹಳ್ಳಿ ನಾಟಕ್ ಶೈಲಿ ರುತಾ ಕೆಲಿ.
ರೋಮನ್ ನಾಟಕ್
ಅನುಕರಣ್ ಆನಿ ಮೆಳಾವಣ್ (Adoption
and Adaptation):
ರೋಮನಾಂಚೆ ಸುರ್ವಿಲೆ
ನಾಟಕ್, ಗ್ರೀಕ್ ನಾಟಕಾಂಚೆ ಆಸಾ ತಶೆಂ ತರ್ಜಣ್ ಕೆಲ್ಲೆ
ಆನಿ ಅನುಕರಣ್ ಕೆಲ್ಲೆ ಜಾವ್ನಾಸ್ಲ್ಲೆ. ನಾಟಕಾಂತ್ಲಿಂ
ದುರಂತಾತ್ಮಕ್ ಆನಿ ಹಾಸ್ಯಾತ್ಮಕ್ ಸನ್ನಿವೇಶಾಂ ತಶಿಂಚ್
ದವರುನ್, ಆಪ್ಲ್ಯಾ ರೋಮನ್ ಸಂಸ್ಕ್ರತೆಕ್ ತಾಳ್ ಪಡ್ಚ್ಯೆ
ತಸಲಿಂ ರಾಜಕೀಯ್ ವ ಸಾಮಾಜಿಕ್ ಸನ್ನಿವೇಶಾಂ ಮಧೆಂ
ರಿಗವ್ನ್, ಲೊಕಾಚಿಂ ಮನಾಂ ವ್ಹಯ್ ಕರುಂಕ್ ತಾಣಿಂ
ಉಪ್ರಾಂತ್ ಸುರು ಕೆಲೆಂ ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಯ್, ಹಿ ಮೆಳಾವಣ್
ಲೊಕಾಕ್ ಬರಿಚ್ ಆಂವಡ್ಲಿ.
ರೋಮನಾಂಚಾ ಥೊಡ್ಯಾ ನಾಟಕ್
ಬರಯ್ಣಾರಾಂಚೊ ಉಲ್ಲೇಖ್ ಕರ್ಚೊ ತರ್,
1.
ಪ್ಲೌಟಸ್ (Plautus)
: ಹಾಚ್ಯಾ ನಾಟಕಾಂನಿ, ಚತುರ್ ಗುಲಾಮಾಂ ವಿಶಿಂ,
ಎಕ್ಲ್ಯಾಚಿ ಒಳೊಕ್ ಆನ್ಯೇಕ್ಲ್ಯಾಚಾ ಒಳ್ಕಿಕ್ ತಾಳ್ ಪಡೊನ್
ಜಾಂವ್ಚಿ ರಂಭಾರೊಟ್, ಆನಿ ಸಾಮಾನ್ಯ್ ಲೊಕಾ ಮಧೆಂ ಚಲ್ಚಾ
ಸಂಭಾಷಣಾಂತ್ ಆಸ್ಚೊ ತಮಾಸೊ ಭರ್ಸೊನ್ ಆಸಾ. ಫುಡೆಂ
ಯುರೊಪಾಚಾ ನಾಟಕಿಸ್ತಾಂಕ್ ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಯ್,
ಶೇಕ್ಸ್ಪಿಯರಾಕ್ ಸೈತ್ ತಾಚೆ ವರ್ವಿಂ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಲಾಬ್ಲಿ
ಮ್ಹಣ್ತಾತ್.
2.
ಟೆರೆನ್ಸ್ (Terence) :
ಪಯ್ಲೆಂ ಗುಲಾಮ್ ಜಾವ್ನಾಸ್ಲ್ಲೊ ಹೊ, ಬರ್ಪಾದ್ವಾರಿಂ
ಏಕ್ ಪ್ರಖ್ಯಾತ್ ನಾಟಕ್ ಬರಯ್ಣಾರ್ ಜಾಲೊ. ಹಾಚಾ
ನಾಟಕಾಂನಿ, ಪಾತ್ರಾಂಕ್ ಆನಿ ತಾಂಚಾ ಭೊಗ್ಣಾಂಕ್ ಆನಿ ತಾಣಿ
ಉಲಂವ್ಚ್ಯಾ ಉತ್ರಾಂಕ್ ಚಡಿತ್ ಗಂಭೀರಾಯ್ ದಿಲ್ಲಿ ದಿಸೊನ್
ಯೆತಾ. ತಶೆಂಚ್ ಸಮಾಜಿಂತ್ಲ್ಯಾ ಅಕ್ಮಾನಾಂಕ್ ಕಾರಾಣ್
ಜಾವ್ನ್ ಎಕಾ ವೆಕ್ತಿಚಿ ಅವನತಿ ಜಾಂವ್ಚ್ಯಾ
ಸಿಂತಿಮೆಂತಾಂಚಿ ದೆಖಾವ್ಣಿಯೀ ಆಸಾ.
3.
ಸೆನೆಕಾ (Seneca)
: ಹೊ ಏಕ್ ತತ್ವ್ಜ್ನಾಂನಿ. ಹಾಣೆ ಬರಯಿಲ್ಲ್ಯಾ ನಾಟಕಾಂನಿ,
ದುರಂತ್ ಸಾಹಿತಾಕ್ ಏಕ್ ಪರಮ್ ರೂಪ್ ದಿಲಾಂ ಮ್ಹಣ್ಯೆತ್.
ಮನ್ಶ್ಯಾಚಾ ಅಂತಸ್ಕರ್ನಾಕ್ ಖೊಟಾವ್ನ್ ಜಾಗಂವ್ಚೆ ತಸಲ್ಯೊ
ಕೃತಿಯೊ ಹ್ಯೊ. ತೊ ಮರ್ಚ್ಯೆ ಪಯ್ಲೆಂ ತಾಚಿ ಖಂಚಿಯೀ
ಕೃತಿ ನಾಟಕಾಚೆಂ ರೂಪ್ ಘೆಂವ್ಕ್ ಪಾವ್ಲಿನಾ ತರೀ,
ಉಪ್ರಾಂತ್, ತ್ಯಾ ಕ್ರತಿಯಾಂಚೆಂ ಮಹತ್ವ್ ಕಳೊನ್, ತ್ಯೊ
ಪ್ರಖ್ಯಾತ್ ಜಾಲ್ಯೊ.
ರೋಮನಾಂಚಾ
ನಾಟಕಾಂಚೆ ನಮುನೆ:
1. ಫಬೂಲಾ ಪಲ್ಲಿಯಾಟಾ (Fabula
Palliata) : ಗ್ರೀಕ್ ಹಾಸ್ಯ್ ನಾಟಕಾಂಚೆಂ ಆಸಾ
ತಶೆಂ ತರ್ಜಣ್ ಕೆಲ್ಲೆ ನಾಟಕ್ ಹೆ.
2. ಫಬೂಲಾ ಟೊಗಾಟಾ
(Fabula Togata): ಗ್ರೀಕ್ ನಾಟಕಾಂಚೆಂ,
ರೋಮೀ ಕಾಲೆತಿಚೆ ಪಾತ್ರ್ಧಾರಿ ಆಸ್ಚೆಂ, ರೋಮೀ
ಪರಿವರ್ತನ್.
3. ಪ್ಯಾಂಟೊಮೈಮ್ (Pantomime): ನೃತ್ಯ್ ಆನಿ ಸಂಗೀತಾ ಸವೆಂ ಚಲಂವ್ಚೆಂ ಮೂಕ್-ಅಭಿನಯನ್.
4. ಮೈಮ್ (Mime) : ಕಿತೆಂ ಸಾಂಗೊಂಕ್
ಜಾಯ್ ತೆಂ, ಹಾತ್ ಪಾಯ್ ಹಾಲವ್ನ್, ತೊಂಡಾರ್ ಭಾವನಾಂ ವ
ದೊಳೆ ವಾಪರುನ್ ವ ಸಂಜ್ನಾಂ ಕರುನ್, ಉತ್ರಾಂ ಉಲಯ್ನಾಸ್ತಾಂ
ಕರ್ಚೆಂ ನಟನ್.
ನಾಟಕಾಂಚಾ ಪ್ರದರ್ಶನ್ಸಾಲಾಂಚೆ
ನಮುನೆ:
1. ಗ್ರೀಕಾನಿ, ಎಂಪಿಥಿಯೆಟರ್ (amphitheaters)
ಮ್ಹಣ್ ಆಪಂವ್ಚೆಂ ರಂಗಸ್ಥಳ್, ವಿಶಾಲ್ ಆಸೊನ್, ಎಕಾ
ಉಗ್ತ್ಯಾ ಸ್ಟೇಡಿಯಮಾಚೆಂ ರೂಪ್ ಘೆತಾಲೆಂ ತರ್, ರೋಮನಾಂಚಿಂ
ರಂಗಸ್ಥಳಾಂ, ಲೊಕಾ ಭಂವ್ತಣಿ ಉಬಾರ್ ಬಾಂದ್ಪಾಂ ಆನಿ ವಣದಿ
ಆಸೊನ್, ಭಿತರ್ಲೊ ಆವಾಜ್, ಭಿತರ್ಲ್ಯಾಂಕ್ ಮಾತ್ರ್
ಆಯ್ಕೊಂಚೆಬರಿ ಮಾಂಡಾವಳ್ ಆಸ್ತಾಲಿ.
ಗ್ರೀಕ್ ಎಂಪಿಥಿಯೆಟರ್ (Greek
amphitheater)
ರೋಮನ್ ಎಂಪಿಥಿಯೆಟರ್ (Roman amphitheater)
2. ರಂಗಾಳ್ ಪಡ್ದೆ, ರಂಗಸ್ಥಳಾ ಮಧೆಂ ಸಹಜ್ ದಿಸ್ಚ್ಯೊ
ವಸ್ತು, ಪಾತ್ರ್ಧಾರಿಂಚಿಂ ರಂಗಾಳ್ ವಸ್ತುರಾಂ,
ಪ್ರದರ್ಶನಾಚೊ ಪ್ರಭಾವ್ ಚಡಂವ್ಕ್ ಕಾರಾಣ್ ಜಾತಾಲಿಂ.
3. ಚಡಾವತ್ ಕಲಾಕಾರ್, ಎಕಾ ತರ್ಭೆತಿ ಸಂಸ್ಥ್ಯಾಖಾಲ್
ಬರೆಚ್ ತರ್ಬೆತ್ ಜಾಲ್ಲೆ ಆಸೊನ್, ತಾಂಚೆ ನಾಟಕ್
ಪ್ರದರ್ಸುಂಕ್ ಜಾಂವ್ಚೊ ಖರ್ಚ್ ಮಾಂದುನ್ ಘೆವ್ನ್,
ಸರ್ಕಾರಾ ಥಾವ್ನ್ ದುಡ್ವಾ ಕುಮಕ್ ಲಾಭ್ತಾಲಿ.
3.
ಮಧ್ಯ್ಯುಗಾಂತ್ಲೆ (Medieval) ನಾಟಕ್:
476 ಇಸ್ವೆಂತ್ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಾಚಾ ಅವನತೆಕ್ ಲಾಗೊನ್,
ಯುರೊಪಾಂತ್, ನಾಟಕಾಂಚಿಂ ಪ್ರದರ್ಶನಾಂ ಉಣಿಂ ಜಾವ್ನ್
ಆಯ್ಲಿಂ ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಯ್, ನಪಂಯ್ಚ್ ಜಾಂವ್ಚ್ಯಾ
ಪರಿಸ್ಥಿತೆಕ್ ಪಾವ್ಲಿಂ ತರೀ, ಮಧ್ಯ್-ಯುಗಾಂತ್ (5 ಥಾವ್ನ್
15-ವ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂ ಮಧೆಂ) ಕತೊಲಿಕ್ ಧರ್ಮಾಚೊ ಪ್ರಭಾವ್
ಚಡ್ಚಾ ಸಂಗಿಂ ನಾಟಕಾಂಚೊ ಪುನರ್ ಜಲ್ಮ್ ಜಾಲೊ ಮ್ಹಣ್ಯೆತ್.
ಕತೊಲಿಕ್ ಧರ್ಮಾಂತ್ಲಿಂ ಸತಾಂ ಆನಿ ಮಾಲ್ಘಡ್ಯಾಂನಿ
ಭಾವಾಡ್ತಾಕ್ ಲಾಗೊನ್ ಭೊಗ್ಲ್ಲಿ ಇಜಾ ಆಟಾಪ್ಚ್ಯಾ ಹ್ಯಾ
ನಾಟಕಾಂನಿ, ನಾಟಕಾಂಕ್ ಏಕ್ ನವೆಂ ರೂಪ್ ದಿಲೆಂ
ಮ್ಹಣ್ಯೆತ್. ಅಸಲೆ ನಾಟಕ್, ಲೊಕಾ ಮಧೆಂ ಬರೆಚ್ ಪ್ರಖ್ಯಾತ್
ಜಾಲೆ.
ಹ್ಯಾ ನಾಟಕಾಂ ಮಧೆಂ ಆಸ್ಲ್ಲೆ
ಥೊಡೆ ನಮುನೆ ಹೆ:
• ಧಾರ್ಮಿಕ್ ಫುಡಾರಿನಿ,
ಲೊಕಾಮಧೆಂ ಭಕ್ತ್ ಪ್ರಸಾರುಂಕ್ ರಚ್ಲ್ಲೆ, ಲಿತುರ್ಜಿಕ್
ಸಂಬಂದ್ ಜಾಲ್ಲೆ ನಾಟಕ್. ಹಾಂಗಾಸರ್ ಉಲ್ಲೇಖ್ ಕರ್ಚೊ ತರ್,
ಪಾಸ್ಕಾಂ ಪರ್ಬೆ ಸಂಬಂದಿ ಖೆಳ್ಚೊ, ’ಖೆಮ್ ಕೊರಾಯ್ಟಿಸ್’ (Quem
Quaeritis) ನಾಂವಾಚೊ, 10-ವ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂತ್ಲೊ,
ನಾಟಕ್ ಏಕ್. ಹ್ಯಾ ನಾಟಕಾಂತ್, ಜೆಜುಚಾ ಫೊಂಡಾಲಾಗಿಂ
ಗೆಲ್ಲ್ಯಾ ಸ್ತ್ರೀಯಾಂ ಆನಿ ಆಂಜಾ ಮಧೆಂ ಚಲ್ಲ್ಲೆಂ
ಸಂಭಾಷಣ್ ಆಸಾ. ಹ್ಯಾ ನಾಟಕಾಂನಿ, ಲಾತ್ಯಾನ್ ಉಚಾರ್ಚಿಂ
ಉತ್ರಾಂ ಆಸಾತ್ ಆನಿ ಚಡಾವತ್ ಜಾವ್ನ್ ಪಾದ್ರಿ ಹಾಂತುಂ
ಪಾತ್ರ್ ಘೆತಾಲೆ.
• ಕ್ರಮೇಣ್ ಲಾತೆಂ ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಯ್
ಆಸ್ತಾಂ ಸ್ಥಳೀಯ್ ಭಾಶೆನ್ ಬರಯಿಲ್ಲೆ ನಾಟಕ್ ಉದೆವ್ನ್
ಆಯ್ಲೆ. ನಾಟಕಾಂಚೊ ಪ್ರಭಾವ್ ಚಡೊನ್ ಆಯಿಲ್ಲೆಬರಿ, ನಾಟಕ್
ಇಗರ್ಜೆ ಭಿತರ್ ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಯ್, ಭಾಯ್ರ್, ಮಯ್ದಾನಾಂನಿ ಆನಿ
ಸಭಾಂಗ್ಣಾನಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತ್ ಜಾಂವ್ಕ್ ಲಾಗ್ಲೆ.
•
ನೈತಿಕತಾ (Morality) ಆನಿ ರಹಸ್ಯಾಂ (Mystery) ಆಟಾಪ್ಚೆ
ನಾಟಕ್. ಹ್ಯಾ ನಾಟಕಾಂನಿ, ಬೈಬಲಾಂತ್ಲ್ಯೊ ಲೊಕಾಕ್ ಕಳಿತ್
ಆಸ್ಚ್ಯೊ ಕಥಾ, ಮಾರ್ಮಿಕ್ ರಿತಿರ್ ಪಳೆಂವ್ಕ್ ಲಾಭ್ಲ್ಯೊ.
ಹೆರ್ ಥೊಡೆ ನಾಟಕ್, ಮಾಡ್ತಿರ್ ಮೆಲ್ಲ್ಯಾ ಸಾಂತಾಂಚ್ಯಾ
ಜಿಣಿಯೆಂಚ್ಯೆರ್ ಮಾಂಡುನ್ ಹಾಡ್ಲ್ಲೆ ತಸಲೆ
ಜಾವ್ನಾಸ್ಲ್ಲೆ. ಆನಿ ಥೊಡೆ ನಾಟಕ್, ಮನ್ಶ್ಯಾಚಾ ಥೊಡ್ಯಾ
ಮೂಳ್ ಸ್ವಭಾವಾಂಚೆರ್ (ನೈತಿಕತಾ, ದಯಾ, ಸ್ವಾರ್ಥ್,
ಇತ್ಯಾದಿ) ಮಾಂಡುನ್ ಹಾಡ್ಲ್ಲೆ ತಸಲೆ ಜಾವ್ನಾಸ್ಲ್ಲೆ.
ಅಸಲೆ ನಾಟಕ್, ಶಹರಾಂನಿ, ವೆವೆಗ್ಳ್ಯಾ ವಠಾರಾಂನಿ ಖೆಳೊನ್
ದಾಕಯ್ತಾಲೆ ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಯ್, ಸ್ಥಳೀಯ್ ನ್ಹಟಾಂಕ್, ತಾಂಚಿ
ಜಾಣ್ವಾಯ್ ದಾಕಂವ್ಕ್ ಆವ್ಕಾಸ್ ದಿತಾಲೆ. ಹ್ಯಾ ನಾಟಕಾಂ
ದ್ವಾರಿಂ, ಭಂವ್ತಣಿಂಚಾ ವೆಪಾರ್ಯಾಂಚೊ ದಂದೊ ಬರೊಚ್
ಚಲ್ತಾಲೊ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾನ್, ತಾಂಚೆ ಥಾವ್ನ್ ನಾಟಕಿಸ್ತಾಂಕ್
ಭಕ್ಶಿಸ್ಯೀ ಮೆಳ್ತಾಲೆಂ.
ಹ್ಯಾ ನಾಟಕಾಂ ನಿಮ್ತಿಂ
ಫಕತ್ ಮನೊರಂಜನ್ ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಯ್ ಆಸ್ತಾಂ, ಧಾರ್ಮಿಕ್
ಸಂಗ್ತಿಂಚೊ ಪ್ರಚಾರ್ ತಶೆಂಚ್, ಅಶಿಕ್ಪಿ ಲೊಕಾಚಾ
ಮತಿಂಚ್ಯೆರ್ ಉಜ್ವಾಡ್ ಫಾಂಕಂವ್ಚೆಂ ಶಿಕಾಪ್ಯೀ
ಮೆಳ್ತಾಲೆಂ. ಲೊಕಾಕ್ ವೊಡ್ಚಾ ಹ್ಯಾ ನಾಟಕಾಂದ್ವಾರಿಂ,
ಸಮಡ್ತಿಚೆರ್ ಜಾಯಿತ್ತ್ಯಾ ಲೊಕಾಚಿ ಸಮ್ಜಣಿ ಚಡ್ಲಿ ಮಾತ್ರ್
ನ್ಹಯ್, ಇಗರ್ಜ್ಮಾತೆಚಾ ರಿತಿ ರಿವಾಜಿಂನಿ ಪಾತ್ರ್
ಘೆಂವ್ಚಾ ಭಕ್ತಾಂಚೊ ಸಂಖೊ ಅಪಾಪಿಂಚ್ ಚಡೊನ್ ಆಯ್ಲೊ.
4. ನಾಟಕಾಂಚೊ ಪುನರ್ಜಲ್ಮ್:
ಯುರೊಪಾಂತ್:
ರೋಮನಾಂಚಾ ಅವನತೆ ಸಂಗಿಂ
ಆಳ್ವೊನ್ ಆಯಿಲ್ಲಿ ನಾಟಕಾಂಚಿ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ, 5 ಥಾವ್ನ್
15-ವ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂ ಮಧೆಂ, ನಾಟಕಾಂಚೆಂ ಪುನರಾವರ್ತನ್
ಜಾವ್ನ್, ಸುಮಾರ್ 14-ವ್ಯಾ ಆನಿ 17-ವ್ಯಾ
ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂಮಧೆಂ, ನಾಟಕಾಂಚೆಂ ರೂಪ್ಚ್ ಬದ್ಲುಂಕ್ ಪಾವ್ಲಿ
ಮ್ಹಣ್ಯೆತ್. ನಾಟಕಾಂನಿ ಮೆತೆರ್ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾಂಚೆಂ ಗುಮಾನ್,
ಧಾರ್ಮಿಕ್ ಸಂಗ್ತಿಂ ಥಾವ್ನ್, ಜಾತ್ಯಾತೀತ್ ಆನಿ
ಮನ್ಶ್ಯಾಚಾ ಸಾಮಾನ್ಯ್ ಜಿಣಿಯೆಕ್ ಸಂಬಂದ್ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾ
ಸಂಗ್ತಿಂ ಕುಶಿನ್ ಘುಂವ್ಲೆಂ. ತಾಣಿಂ, ರಂಗಸ್ಥಳಾರ್, ನವೆ
ಪ್ರಯೋಗ್ ಕರುಂಕ್ ಸುರ್ವಾತಿಲೆಂ. ನವ್ಯಾಚ್ ರಿತಿಚಾ
ಬರಯ್ಣಾರಾಂಕ್ ಪ್ರೋತ್ಸಾವ್ ಮೆಳೊನ್, ಎದೊಳ್ ದೆಖೊನ್
ನಾತ್ಲ್ಲೆ ತಸಲೆ ನಾಟಕ್, ಪ್ರದರ್ಶಿತ್ ಜಾಂವ್ಕ್ ಲಾಗ್ಲೆ.
16-ವ್ಯಾ ಆನಿ 17-ವ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂತ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡಾಚಿ
ರಾಣಿ, ಎಲಿಜಾಬೆತ್-ಪಯ್ಲಿ (Elizabeth I)
ಪಾಟಾರ್ ಆಸ್ತಾನಾ, ನಾಟಕಾಂತ್ ಜಾಯಿತ್ತ್ಯೊ ಬದ್ಲಾವಣ್ಯೊ
ಜಾಲ್ಯೊ.
ತ್ಯಾ ವೆಳಾರ್, ಬದ್ಲಾವಣೆಕ್ ಕಾರಾಣ್
ಜಾಲ್ಲ್ಯಾಂ ಪಯ್ಕಿ ಥೊಡ್ಯೊ ಸಂಗ್ತಿ ಉಲ್ಲೇಖ್ ಕರ್ಚ್ಯೊ
ತರ್,
• ನವ್ಯಾ ಬರಯ್ಣಾರಾಂಚೊ ಉದೆವ್. ತಾಂಚ್ಯಾ
ಪಯ್ಕಿ, ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ ಶೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್, ಪ್ರಮುಖ್
ಮ್ಹಣ್ಯೆತ್. ತಾಚ್ಯಾ ಕ್ರತಿಯಾಂನಿ ವೈವಿಧ್ಯತಾ ಆಸಾ. ತಾಚೆ
ದುರಂತಾತ್ಮಕ್ ನಾಟಕ್ (Hamlet, Othello),
ಹಾಸ್ಯಾತ್ಮಕ್ ನಾಟಕ್ (Twelfth Night, Much Ado
About Nothing), ಆನಿ ಚಾರಿತ್ರಿಕ್ ನಾಟಕ್ (Henry
V, Richard III), ಸಂಸಾರ್ಭರ್ ಲೊಕಾಚ್ಯಾ
ಮೆಚ್ವಣೆಕ್ ಪಾತ್ರ್ ಜಾಲ್ಯಾತ್. ತೊ ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಯ್
ಆಸ್ತಾಂ, ಕ್ರಿಸ್ತೊಫರ್ ಮಾರ್ಲೊವ್ ಆನಿ ಬೆನ್ ಜೊನ್ಸನ್
ಮ್ಹಳ್ಳ್ಯಾಂಚೊಯ್ ಹಾಂಗಾಸರ್ ಉಲ್ಲೇಖ್ ಕರ್ಯೆತ್. ಅಶೆಂ
ಹೆ ಆನಿ ಹೆರ್ ಸಭಾರ್ ಬರಯ್ಣಾರ್, ನಾಟಕಾಂನಿ ನವಿಚ್
ಕ್ರಾಂತಿ ಉಟಂವ್ಕ್ ಸಕ್ಲೆ ಮ್ಹಣ್ಚಾಕ್ ದುಬಾವ್ ನಾ.
ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ ಶೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್
• ಪ್ರದರ್ಶನಾಚಿ ರೀತ್ ಬದ್ಲಾಲಿ. 1598 ಇಸ್ವೆಂತ್
ಎಲಿಜಾಬೆತ್-ಪಯ್ಲೆಚಾ ರಾಜ್ವಟ್ಕೆಂತ್ ಬಾಂದ್ಲ್ಲೆಂ,
ಲಂಡನಾಂತ್ಲೆಂ, ’ದ ಗ್ಲೋಬ್’ (The Globe theatre)
ಪ್ರದರ್ಶನಾ ಸಾಲ್, ಪ್ರಖ್ಯಾತ್ ಜಾತಚ್, ಪಾಟಾಪಾಟ್, ’ದ
ಸ್ವಾನ್’ (The Swan), ’ದ ರೋಜ್’ (The
Rose), ಆನಿ ’ದ ಹೋಪ್’ (The hope)
ಮ್ಹಳ್ಳಿಂ ನವಿಂ ಪ್ರದರ್ಶನ್ ಸಾಲಾಂ ನಿರ್ಮಾಣ್ ಜಾಲಿಂ.
ಹ್ಯಾ ಸಾಲಾಂನಿ, ಮಾಳಿಯೊ ಆಸೊನ್, ಚಡಿತ್ ಪ್ರೇಕ್ಶಕಾಂಕ್
ಬಸೊಂಕ್ ಅವ್ಕಾಸ್ ಮೆಳ್ಳೊ ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಯ್, ಟಿಕೆಟಿಚೆಂ
ಮೋಲ್ ಉಣೆಂ ಜಾವ್ನ್ ಆಯ್ಲೆಂ. ವೆವೆಗ್ಳ್ಯಾ ವರ್ಗಾಚ್ಯಾಂಕ್
ತಶೆಂಚ್ ಅನ್ಕೂಲ್ವಂತಾಂಕ್ ಬಸೊಂಕ್, ವೆವೆಗ್ಳ್ಯೊಚ್
ಬಸ್ಕಾ ಆಸ್ಲ್ಲ್ಯೊ. ರಂಗಸ್ಥಳಾರ್, ಗರ್ಜೆಭಾಯ್ಲೊ
ಸುಂರ್ಗಾರ್ ಉಣೊ ಕರುನ್, ಪಾತ್ರ್ಧಾರಿಂಚಾ ಅಭಿನಯನಾಚೆರ್
ಚಡಿತ್ ಗುಮಾನ್ ದಿಂವ್ಚಾ ವಿಶಿಂ ಮಹತ್ವ್ ದಿಲೊ.
’ದ
ಗ್ಲೋಬ್’ (The Globe theatre)
• ಎದೊಳ್ ಹವ್ಯಾಸ್ ಜಾವ್ನಾಸ್ಲ್ಲೆಂ ಅಭಿನಯನ್, ಏಕ್
ವ್ರತ್ತಿ ಜಾವ್ನ್ ಬದ್ಲಾಲೆಂ. ನಾಟಕ್ ಖೆಳ್ಚೆ ನವೆ-ನವೆ
ಪಂಗಡ್ ಉಬ್ಜಾಲೆ. ಹಾಂತುಂ ’ದ ಲೊರ್ಡ್ ಒಫ್
ಚಾಂಬರ್ಲೇಯ್ನ್ಸ್ ಮೆನ್’ (The Lord Chamberlain’s
Men) ನಾಂವಾಚೊ, ಶೇಕ್ಸ್ಪಿಯರಾಚೊ ಪಂಗಡ್ ನಾಮ್ಣೆಚೊ
ಜಾಲೊ. ಆನ್ಯೆಕ್ ’ದ ಎಡ್ಮಿರಲ್ಸ್ ಮೆನ್’ (The
Admiral’s Men) ನಾಂವಾಚೊ ಪಂಗಡ್, ಹೆರ್
ಪಂಗ್ಡಾಂಚಾಕೀ ಉಂಚ್ಲ್ಯಾ ಸ್ಥಾನಾರ್ ಆಸ್ಲ್ಲೊ. ಹ್ಯಾ
ನಾಟಕಾಂನಿ, ಸ್ತ್ರೀಯಾಂಚೊ ಪಾತ್ರ್, ದಾದ್ಲೆಚ್ ಖೆಳ್ತಾಲೆ.
ಇಟೆಲಿಂತ್:
16-ವ್ಯಾ ಆನಿ 18-ವ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂ ಮಧೆಂ, ಇಟೆಲಿಂತ್
ಕರಾಳ್ ದ್ರಶ್ಯಾಂನಿ ಸಜಯಿಲ್ಲೆ ನಾಟಕ್ ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಯ್
ಆಸ್ತಾಂ, ಹಾಸ್ಯ್-ನಾಟಕ್ಯೀ ಪ್ರಸಿಧ್ದೆಕ್ ಆಯ್ಲೆ. ತ್ಯಾ
ಪಯ್ಕಿ, ’ಕಮೇಡಿಯಾ ಡೆಲ್ಲಾರ್ಟಿ’ (Commedia
dell’arte) ನಾಂವಾಚೆ ಹಾಸ್ಯ್ ನಾಟಕ್, ಇಟೆಲಿಂತ್
ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಯ್, ಯುರೊಪಾಂತ್ ಹೆರೆಕಡೆನೀ ನಾಂವ್ ಜೊಡುಂಕ್
ಪಾವ್ಲೆ.
ಅಸಲ್ಯಾ ನಾಟಕಾಂನಿ, ಫಲಾಣೆ ಪಾತ್ರ್
ಮ್ಹಣ್ಜೆ, ಸುರಾತಿ ವೆಪಾರಿಸ್ತ್, ಹಾಸಂವ್ಚಾ ಸ್ವಭಾವಾಚೊ
ಕಾಮಾಗಾರ್, ಆಪ್ಣಾಕ್ ಕಳಿತ್ ನಾತ್ಲ್ಲಿ ಸಂಗತ್ಚ್ ನಾ
ಮ್ಹಣ್ ಬಾಟ್ ಉಲಂವ್ಚೊ ಸೆಜಾರಿ, ಉಪಾಯಾಂನಿ ಶಿಪಾಯ್
ಜಾಂವ್ಕ್ ಕಳಿತ್ ಆಸ್ಚಿ ಆಯಾ ಆನಿ ಝುಜಾ ಥಾವ್ನ್ ಪಾಟಿಂ
ಆಯಿಲ್ಲೊ, ಶಿಪಾಯ್ಗಿರಿ ಉಲಂವ್ಚೊ ಸೊಜೆರ್, ಅಶೆಂ ಲೊಕಾಂನಿ
ಪಸಂದ್ ಕರ್ಚ್ಯೆ ಆನಿ ಹಾಸಂವ್ಚ್ಯೆ ಪಾತ್ರ್ ಆಸ್ತಾಲೆ
ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಯ್, ಹ್ಯಾ ನಾಟಕಾಂದ್ವಾರಿಂ, ಸ್ತ್ರೀಯಾಂನಿ
ಅಭಿನಯನ್ ಕರುಂಕ್ ಆವ್ಕಾಸ್ಯೀ ಮೆಳ್ಳೊ.
ಹ್ಯಾ
ನಾಟಕಾಂನಿ, ಲೊಕಾಕ್ ಹಾಸಂವ್ಕ್ ಕರ್ಚಿಂ ಸನ್ನಿವೇಶಾಂ,
ಪ್ರಧಾನ್ ಪಾತ್ರ್ ಖೆಳ್ತಾಲಿಂ. ಎಕಾಮೆಕಾ ಲೊಟುನ್
ಘಾಲ್ಚೆಂ, ದಾಂಟೊನ್ ಪಡ್ಚೆಂ, ಜೋಕ್ಸ್ ಸಾಂಗ್ಚೆ ಹೆಂ
ಸರ್ವ್ ಲೊಕಾಚೆಂ ಮನ್ ಜಿಕುನ್ ಧರ್ತಾಲೆಂ.
ಫ್ರಾನ್ಸಾಂತ್:
17-ವ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಯಿತ್ಲ್ಯಾಕ್,
ಫ್ರಾನ್ಸಾಂತ್, ನಿಯೊಕ್ಲಾಸ್ಸಿಜಮ್ (Neoclassicism)
ನಾಂವಾಚಿ, ನಾಟಕ್ ಖೆಳ್ಚಿ ರೀತ್ ಅಸ್ತಿತ್ವಾಕ್ ಆಯ್ಲಿ.
ಹ್ಯೆ ನಾಟಕ್, ಎಕ್ದಮ್ ಉಂಚ್ಲ್ಯಾ ಮಟ್ಟಾಚೆ ಜಾವ್ನಾಸೊನ್,
ಆದ್ಲ್ಯಾ ರೋಮನ್ ಆನಿ ಗ್ರೀಕ್ ನಾಟಕಾಂಚೆಂ ತಾಣಿ
ಪುನರಾವರ್ತನ್ ಕರುಂಕ್ ಸುರ್ವಾತಿಲೆಂ. ಹ್ಯಾ ನಾಟಕಾಂನಿ,
’ತೀನ್ ಸಂಗ್ತಿಂಚೆಂ ಸಂಗಮ್’ (Three Unities),
ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್, ವೇಳ್, ಸುವಾತ್ ಆನಿ ಎಕ್ಶನ್, ಸಾಂಗಾತಾ
ಮೆಳೊನ್, ಆತುರಾಯ್ ಆಸಾ ಕರ್ಚೆ ನಾಟಕ್ ಬರಂವ್ಚಿ ಏಕ್ ನವಿ
ರೀತ್ ಉಬ್ಜಾಲಿ.
ಹ್ಯಾ ಪರ್ಮಾಣೆ, 1) ಕಥಾ 24 ವ್ಹರಾಂ
ಭಿತರ್ ಘಡ್ಚೆ ತಸಲಿ ಜಾಯ್ಜಾಯ್. 2) ಘಡ್ಚೆಂ ಸಗ್ಳೆಂ
ಎಕಾಚ್ ಸುವಾತೆರ್ ಘಡಾಜಾಯ್ ಆನಿ, 3) ಕಥೆಂತ್ ಘುಸ್ಪಡಾಯ್
ಉಬ್ಜಂವ್ಚೆ ವಿವಿಧ್ ಫಾಂಟೆ ನಾಸ್ತಾನಾ, ಶಿದಾ ವ್ಹಾಳ್ಚಿ
ಜಾಯ್ಜಾಯ್. ತಿತ್ಲೆಂಚ್ ನ್ಹಯ್ ಆಸ್ತಾಂ, ಪಾತ್ರ್ಧಾರಿನಿ,
ಸಾಮಾಜಿಂತ್ಲಿಂ ಸತಾಂ ಆನಿ ಶಿಸ್ತ್ ಉಕ್ಲುನ್ ಧರ್ಚೆ ತಸಲೆಂ
ಸಂಭಾಶಣ್ ಆಸಾಜಾಯ್. ಹ್ಯಾ ಶಿಸ್ತೆಕ್ ಲಾಗೊನ್, ನಾಟಕಾಂನಿ
ಗಂಭಿರಾಯ್ ಉದೆಲಿ ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಯ್, ನಾಟಕಾಂಚೆರ್ ಸಾಹಿತಿಕ್
ಗೌರವ್ ಚಡೊನ್ ಆಯ್ಲೊ.
ಫ್ರೆಂಚ್ ನಾಟಕ್ ಬರಯ್ಣಾರಾಂ
ಪಯ್ಕಿ, ಮೊಲಿಯಾ (Molière), ಪಿಯೆಆ ಕೊರ್ನೇ (Pierre
Corneille), ಜೋನ್ ರಾಸೀನ್ (Jean Racine)
ಅಸಲೆ ಥೊಡೆ ಬರಯ್ಣಾರ್, ನಾಮ್ಣೆಚೆ ಆಸಾತ್.
ಸ್ಪೇಯ್ನಾಂತ್:
16-ವ್ಯಾ ಅನಿ 17-ವ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂ
ಮಧೆಂ, ಸ್ಪೇಯ್ನಾಂತ್ ನಾಟಕಾಂಚೊ ಭಾಂಗ್ರಾಳೊ ಕಾಳ್
ಉಬ್ಜಾಲೊ ಮ್ಹಣ್ ಪಾತ್ಯೆಣಿ. ರಾಯಾಳ್ ಕುಟ್ಮಾಂಚೊ ಸಹಕಾರ್,
ಧಾರ್ಮಿಕ್ ಫುಡಾರ್ಯಾಂಚಿ ಸಮ್ಮತಿ ಆನಿ ಲೊಕಾಕ್
ಮನೋರಂಜನಾಚಿ ಗರ್ಜ್, ಹೆಂ ಸಗ್ಳೆಂ ಮೆಳೊನ್, ಸ್ಪೇಯ್ನಾಂತ್
ನಾಟಕ್ ಸಂಸ್ಕ್ರತೆಚಿ ಕ್ರಾಂತಿಚ್ ಜಾಲಿ ಮ್ಹಣ್ಯೆತ್.
ಹ್ಯಾ ಆವ್ದೆಂತ್, ಸ್ಪೇಯ್ನಾಂತ್ಲ್ಯಾ ನಾಮ್ಣೆಚಾ ನಾಟಕ್
ಬರಯ್ಣಾರಾಂ ಪಯ್ಕಿ, ಲೋಪೆ ದೆ ವೇಗಾ (Lope de Vega)
ನಾಂವಾಚಾ ಬರಯ್ಣಾರಾನ್, ದೆಡಾ ಹಜಾರಾ ವಯ್ರ್ ನಾಟಕ್
ಬರಯ್ಲ್ಯಾತ್. ಪೆಡ್ರೊ ಕಾಲ್ಡೆರೊನ್ ದೆ ಲಾ ಬಾರ್ಕಾ (Pedro
Calderón de la Barca) ಹಾಣೆ, ತಾತ್ವಿಕ್ ಆನಿ
ಆತ್ಮಿಕ್ ಭೊಗ್ಣಾಂ ಮೆಳವ್ನ್, ಕಾವ್ಯಾಂ ದ್ವಾರಿಂ,
ಮತಿಂತ್ಲಿಂ ನಿಘೂಡ್ ಚಿಂತ್ನಾಂ ಉಜ್ವಾಡಾಕ್ ಹಾಡ್ಚೆ ತಸಲೆ
ನಾಟಕ್ ಬರಯ್ಲ್ಯಾತ್.
ಪೊರ್ಚುಗಲಾಂತ್:
ಪುಡ್ತುಗಲಾಂತ್ (Portugal),
ಧಾರ್ಮಿಕ್, ಸಾಮಾಜಿಕ್ ಆನಿ ರಾಜಕೀಯ್ ಬದ್ಲಾವಣೆಂ ಮಧೆಂ,
ನಾಟಕಾಂಚಿ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ, ಕಾಳಾ ತೆಕಿದ್ ಬದ್ಲೊನ್ ಆನಿ
ಸುಧ್ರೊನ್ ಆಯ್ಲಿ. ಮಧ್ಯ್-ಯುಗಾಂತ್, ಭಾವಾಡ್ತ್ಯಾಂಕ್,
ಕತೊಲಿಕ್ ಸಮಡ್ತಿ ವಿಶಿಂ ಶಿಕವ್ಣ್ ದೀಂವ್ಕ್, ಇಗರ್ಜಾಂ
ಭಿತರ್ ಆಸಾ ಕೆಲ್ಲ್ಯಾ ಧಾರ್ಮಿಕ್ ನಾಟಕಾಂ ಥಾವ್ನ್ ಹಿ
ಸುರ್ವಾತ್ ಜಾಲ್ಲಿ. 15-ವ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂತ್, ಜೂ ವಿಸೆಂಟೆ
(Gil Vicente) ನಾಂವಾಚೊ, ನಾಟಕಾಂಚೊ ಬಾಪಯ್
ಮ್ಹಣ್ ನಾಂವಾಡ್ಲ್ಲೊ ನಾಟಕಿಸ್ತ್ ಪ್ರಖ್ಯಾತ್ ಜಾಲೊ.
ತಾಚಾ ನಾಟಕಾಂನಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ್ ಸಂಗ್ತಿಂ ಸಂಗಿಂ, ವಿಡಂಬನ್
ಆನಿ ಹಾಸೊ ಮಿಶ್ರಿತ್ ಆಸ್ಲ್ಲ್ಯಾನ್, ತಾಚೆ ನಾಟಕ್
ಪಳೆಂವ್ಕ್ ಲೋಕ್ ರಾಸ್ ಪಡ್ತಾಲೊ ಕಂಯ್.
17-ವ್ಯಾ ಆನಿ
18-ವ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂ ಮಧೆಂ, ಕಲೆಂತ್ ಏಕ್ ನವಿ ಕ್ರಾಂತಿ
ಉಬ್ಜಾಲಿ. ಹಾಂಗಾಸರ್ ಬರೋಕ್ (Baroque)
ನಾಂವಾಚೊ ಉಲ್ಲೇಖ್ ಕರ್ಚೊ ಪಡ್ತಾ. ಬರೋಕ್ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್,
ವಾಂಕ್ಡೊ-ತಿಂಕ್ಡೊ ಮ್ಹಳ್ಳೊ ಅರ್ಥ್ ಪುಡ್ತುಗೆಜ್ ಭಾಶೆನ್
ಜಾತಾ, ತರೀ, ಕಲೆಂತ್ ಆಸಾ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾ ಕ್ರಾಂತಿಕ್ ಲಾಗೊನ್,
ಬರೋಕಾಚೊ ಕಾಳ್ (Baroque period) ನಾಂವ್
ಸಕ್ಡಾಂಚಾ ಗುಮಾನಾಕ್ ಆಯ್ಲೆಂ. ಹ್ಯಾ ನಾಂವಾಕ್ ಲಾಗೊನ್,
ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ್, ಸಂಗೀತ್, ಡ್ಯಾನ್ಸ್, ಪೆಂಯ್ಟಿಂಗ್,
ಶಿಲ್ಪ್-ಕಲಾ ಆನಿ ಕವಿತೆಂತ್, ಸಭಾರ್ ಬದ್ಲಾವಣ್ಯೊ
ಜಾಲ್ಯೊ. ಥಂಯ್ ಥಾವ್ನ್ ಪುಡ್ತುಗೆಜಾಂನಿ ನಾಟಕ್ ಖೆಳ್ಚಿ
ರೀತ್ಚ್ ಬದ್ಲಾಲಿ, ತಶೆಂಚ್, ಸ್ಪೇಯ್ನಾಚಾ ಅಧಿಕಾರಾಂತ್ಲೆ
ಸುಟೊನ್ ಸ್ವತಂತ್ರ್ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾ ತಾಂಕಾಂ, ತಾಂಚೆಂ ಜೈತ್
ಪಾಚಾರುಂಕ್, ಹ್ಯಾ ನಾಟಕಾಂ ದ್ವಾರಿಂ ಏಕ್ ಸಂದ್ರಾಪ್
ಮೆಳ್ಳೊ.
ಉಪ್ರಾಂತ್ಲ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂನಿ,
ಫ್ರಾನ್ಸಾಚೆಂ, ನಿಯೊಕ್ಲಾಸ್ಸಿಜಮ್ (Neoclassicism)
ಆನಿ ಭಾವ್ಪ್ರಧಾನತಾ (Romanticism) ಅಸಲ್ಯಾ
ಸಂಗ್ತಿಂಚೊ ಪ್ರಭಾವ್, ಪುಡ್ತುಗೆಜ್ ನಾಟಕಾಂಚೆರ್ ಪಡ್ಲೊ.
ಸಗ್ಳ್ಯಾ ಯುರೊಪಾಂತ್ ಜಾಲ್ಲ್ಯೊ ಬದ್ಲಾವಣ್ಯೊ,
ಪುಡ್ತುಗಲಾಂತೀ ಜಾಲ್ಯೊ.
5. ನಾಟಕಾಂನಿ
ಭಾವ್ಪ್ರಧಾನತಾ (Romanticism):
19-ವ್ಯಾ
ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಯಿತ್ಲ್ಯಾಕ್, ನಾಟಕಾಂನಿ, ಭಾವ್ಪ್ರಧಾನತಾ
ಚಡಿತ್ ಮಾಪಾನ್ ದಿಸೊಂಕ್ ಲಾಗ್ಲಿ. ಅಸಲೆ, ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್
ಮ್ಹಣ್ಚೆ ತಸಲೆ ನಾಟಕ್, ಭಾವೋದ್ವೇಗ್ (emotion),
ವೈಯಕ್ತಿಕ್ ಬಹಾದುರಿ (individual heroism)
ಆನಿ ಅದ್ಬುತಾಯ್ (the sublime) ಆಟಾಪುನ್
ಆಸ್ಚೆ ತಸಲೆ ಜಾವ್ನಾಸ್ಲ್ಲೆ. ಅಸಲ್ಯಾ ನಾಟಕಾನಿ, ಮಹಾನ್
ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಾಂಚೆ ಪಾತ್ರ್, ನಾಟಕೀಯ್ ಘುಂವ್ಡ್ಯೊ ಆನಿ
ಉದ್ರೇಕಿತ್ ದ್ರಶ್ಯಾಂಚೊ ಮೆಳಾವಟ್ ಜಾಂವ್ಕ್ ಸುರು ಜಾಲೊ.
ಆಶೆಂ, ಹ್ಯಾ ನವ್ಯಾ ನಾಟಕಾಂನಿ, ಆದ್ಲ್ಯಾ ’ತೀನ್
ಸಂಗ್ತಿಂಚಾ ಸಂಗಮಾಕ್’ ಸವಲಾಂ ಉಡಯ್ಲಿಂ ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಯ್,
ತಸಲ್ಯಾ ನಾಟಕಾಂ ಥಂಯ್ ಅಭಿರೂಚ್ ಉಣಿ ಜಾವ್ನ್ ಆಯ್ಲಿ.
1830 ಇಸ್ವೆಂತ್, ವಿಕ್ಟರ್ ಹ್ಯೂಗೊ (Victor Hugo)
ನಾಂವಾಚಾ ನಾಟಕ್ ಬರಯ್ಣಾರಾನ್, ಆಪ್ಲ್ಯಾ ನವ್ಯಾ ರಿತಿಚಾ,
ಪ್ರಚೋದಿಕ್ ನಾಟಕಾಂದ್ವಾರಿಂ, ಸಮಾಜೆಕ್ ಉಗ್ತೆಂ ಸವಾಲ್
ಉಡಯ್ಲೆಂ ಆನಿ ತಾಚಾ ನಾಟಕ್ ಪ್ರದರ್ಶನಾ ವೆಳಾರ್ ದರಬಸ್ತ್
ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಜಾಲ್ಯಾಂತ್ ತೆಂ ಕಳೊನ್ ಆಯ್ಲಾಂ. ಪುಣ್ ಹ್ಯಾ
ನಾಟಕಾಂನಿ, ಬರಯ್ಣಾರಾಂಕ್ ಆನಿ ಪಾತ್ರ್ದಾರಾಂಕ್,
ಅಭಿನಯನಾಚೆಂಚ್ಯೆಂ ಸ್ವತಂತ್ರ್ ದಿಲೆಂ ಮ್ಹಳ್ಳ್ಯೊ
ಅಭಿಪ್ರಾಯೊಯೀ ಆಸಾತ್.
6.
20-ವ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂತ್ಲಿ
ಆಧುನಿಕತಾ ಆನಿ ನವೆ ಪ್ರಯೋಗ್:
ವಿಸಾವ್ಯಾ
ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂತ್, ಆದ್ಲ್ಯಾ ರೂಲಿಂ ಆನಿ ಶಿಸ್ತೆ ಥಾವ್ನ್
ಭಾಯ್ರ್ ಆಯಿಲ್ಲ್ಯಾ ನಾಟಕಾನ್ ನವೆಂಚ್ ರೂಪ್ ಘೆತ್ಲೆಂ.
ನವ್ಯಾ ನಾಟಕಾಂನಿ, ಆಂತರಿಕ್ ಪ್ರಜ್ನಾ (inner
consciousness), ಅಸ್ತಿತ್ವಾ ದ್ವಾರಿಂ ಉಬ್ಜೊಂಚಿ
ನಿರಾಶಾ (existential despair), ಅವ್ಯವಸ್ತಾ
(chaos), ರಾಜಕೀಯ್ ಬಂಡಾಯ್ (political
rebellion) ಅಸಲ್ಯೊ ಸಂಗ್ತಿ ಉದೆಲ್ಯೊ.
ಅಸಲ್ಯಾ
ಆಧುನಿಕ್ ಪ್ರಯೋಗಾಂ ನಿಮ್ತಿಂ, ನಾಟಕ್ ರಂಗಾಂತ್ ಏಕ್
ಕ್ರಾಂತಿಚ್ ಜಾಲಿ ಮ್ಹಣ್ಯೆತ್. ಹ್ಯಾ ಕ್ರಾಂತಿದ್ವಾರಿಂ,
ಆತಾಂಚಾ ಪರ್ಜೆ ಮಧೆಂ, ಕಸಲ್ಯೊ ವಿಭಿನ್ನ್ ಅಬಿಪ್ರಾಯೊ
ಆಸಾತ್ ಆನಿ ಆತಾಂಚೊ ಸಂಸಾರ್ ಭ್ರಮೆಂತ್ ಬುಡೊನ್, ಸತಾ
ಥಾವ್ನ್ ಕಿತ್ಲೊ ಪಯ್ಸ್ ಪಾವ್ಲಾ ಮ್ಹಳ್ಳೆಂಯೀ ಹ್ಯಾ
ನಾಟಕಾಂನಿ ಪಳೆಂವ್ಕ್ ಮೆಳ್ಳೆಂ.
7. ಆಧುನಿಕ್ ಆನಿ
ಆತಾಂಚಾ ಕಾಳಾಕ್ ಸಂಬಂದ್ ಜಾಲ್ಲೆ ನಾಟಕ್:
ವಿಸಾವ್ಯಾ
ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಚಾ ಆಖೇರಿಯಿತ್ಲ್ಯಾಕ್, ನಾಟಕ್ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ,
ವೈವಿದ್ಯಮಯ್, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ್ ಆನಿ ಜಾಗತಿಕ್ (diverse,
experimental, and global) ಮಟ್ಟಾಚಿ ಜಾವ್ನ್
ಆಯ್ಲಿ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಚೂಕ್ ಜಾಂವ್ಚಿನಾ. ಆತಾಂಚ್ಯೆ ನಾಟಕ್,
ಆದ್ಲ್ಯಾ ರಿತಿ-ರಿವಾಜಿಂಕ್ ಸವಾಲ್ ಉಡಯ್ತಾತ್ ಮಾತ್ರ್
ನ್ಹಯ್, ತಾಂತ್ರಿಕತೆಚೊ ಉಪ್ಯೋಗ್, ಸಾಹಿತಾಚಾ ವಿವಿಧ್
ಪ್ರಾಕಾರಾಂಚೆಂ ಸಂಗಮ್ ಕರುನ್, ಪ್ರೇಕ್ಷಕಾಕ್ ನವ್ಯಾಚ್
ರಿತಿನ್ ಚಿಂತುಂಕ್ ಕರ್ಚ್ಯೆ, ಸಾಮಾಜಿಂತ್ಲ್ಯಾ ಸಂಗ್ತಿಂಕ್
ವಿಮರ್ಶ್ಯಾತ್ಮಕ್ ರಿತಿನ್ ತುಕ್ಲಾಂವ್ಚ್ಯೆ, ಆನಿ
ಪಳೆತೆಲ್ಯಾಂಕ್ ನಾಕಾರ್ ಬೋಟ್ ದವರುಂಕ್ ಕರ್ಚ್ಯೆ
ಜಾವ್ನಾಸಾತ್.
ಆತಾಂಚಾ ನಾಟಕಾಂನಿ, ವಿವಿಧ್ ದೇಶಾಂಚೆ
ಪಾತ್ರ್ಧಾರಿ ಭಾಗ್ ಘೆತಾತ್, ತಶೆಂಚ್, ವಿವಿಧ್
ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ಸಾಂಗಾತಾ ಮೆಳೊನ್, ಕಸಲಿಚ್ ಬಂದಡ್ ನಾತ್ಲ್ಲೆ
ತಸಲೆ ನಾಟಕ್ ಸಾಧರ್ ಕರ್ತಾತ್.
ತಿತ್ಲೆಂಚ್ ನ್ಹಯ್,
ಆತಾಂಚೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ್ ನಾಟಕ್, ಫಕತ್ ಪಾತ್ರ್ಧಾರಿನಿ
ಎಕಾಮೆಕಾ ಉಲಂವ್ಚೆಂ ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಯ್ ಆಸ್ತಾಂ, ಪ್ರೇಕ್ಶಕಾಂ
ಲಾಗಿಂಯೀ ಸಂಭಾಶಣ್ ಚಲಯ್ತಾತ್.
ಥೊಡೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ್
ನಾಟಕ್, ರಸ್ತ್ಯಾರ್ ವ ಸಾಂತೆಂತ್, ಕಸಲೆಚ್ ಪಡ್ದೆ ವ
ಕದೆಲಾಂ ಮೆಜಾಂ ನಾಸ್ತಾನಾ, ಖೆಳೊನ್, ಲೊಕಾ ಮಧೆಂ
ಮೆಚ್ವಣೆಕ್ ಪಾತ್ರ್ ಜಾಲ್ಯಾತ್.
ರಸ್ತ್ಯಾ-ನಾಟಕ್
ಆಧುನಿಕ್ ಟೆಕ್ನೊಲೊಜಿ ವಾಪರ್ನ್, ಆಜ್-ಕಾಲ್ಚಾ ನಾಟಕಾಂನಿ,
ಫಿಲ್ಮಾಬರಿ ದ್ರಶ್ಯಾಂ ದಾಕಂವ್ಚಿ ಚಲಾಕಿಯೀ ಚಲ್ತಾ.
ಹೆಂ ಸಗ್ಳೆಂ ಪಳೆತಾನಾ
ಆನಿ ವಾಚ್ತಾನಾ, ಮನ್ಶ್ಯಾಕ್ ನಾಟಕಾಚಿ ಕಿತ್ಲಿ ಗರ್ಜ್ ಆಸಾ
ಆನಿ ಇತ್ಲ್ಯಾ ವರ್ಸಾಂ ಥಾವ್ನ್ ನಾಟಕ್ ಏಕ್ ಮನೊರಂಜನಾಚೆಂ
ಹಾತೆರ್ ಜಾವ್ನ್ ಕಸೊ ಆಪ್ಲೊ ಪಾತ್ರ್ ಜನಾಂಗಾಂ ಥಾವ್ನ್
ಜನಂಗಾಂಕ್ ಗಾಂಟಾಂವ್ಚೊ ಗೋಂದ್ ಜಾಲಾ ತೆಂ ನೆಗಾರ್ ಕರುಂಕ್
ಫಾವೊನಾ.
8.
ಭಾರತೀಯ್ ನಾಟಕ್ ಮೂಳಾಂ:
ಎದೊಳ್
ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ್ ನಾಟಕಾಂ ವಿಶಿಂ ಜಾಯಿತ್ತೆಂ ವಾಚ್ಲ್ಲ್ಯಾ
ಆಮಿ, ಆನ್ಯೇಕ್ ಸಂಗತ್ ವಿಸರ್ಚಿ ನ್ಹಯ್. ಆಮ್ಚಾಚ್
ಭಾರತೀಯ್ ನಾಟಕ್ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ವಿಶಿಂ ಆಮಿ ಸಮ್ಜೊಂಚಿ ಗರ್ಜ್
ಆಸಾ.
ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ್ ಆನಿ ಭಾರತೀಯ್ ನಾಟಕ್
ಸಂಸ್ಕ್ರತೆಂಚಿ ಭೆಟ್ ಜಾಲ್ಲಿ, ಪುಡ್ತುಗೆಜ್ ಭಾರತಾಕ್
ಆಯಿಲ್ಲ್ಯಾ ತವಳ್ ಮ್ಹಣ್ಯೆತ್ ತರೀ, ಭಾರತೀಯಾಂಕ್
ವಿಲಾಯ್ತಿ ಸಂಸ್ಕ್ರತೆಚಾಕೀ ಪಯ್ಲೆಂ, ನಾಟಕಾಂತ್ ಬರಿಚ್
ಮಾಹೆತ್ ಆಸ್ಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಯ್, ನಾಟ್ಯ್ ಕಲೆಂತ್ ತೆ
ಬರೆಚ್ ಶಾಣೆ ಆಸ್ಲೆ ಮ್ಹಳ್ಳಿ ಗಜಾಲ್, ಇತಿಹಾಸಾಂತ್
ವಾಚುಂಕ್ ಮೆಳ್ತಾ.
ಭಾರತೀಯ್ ನಾಟಕ್ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ, ಅತೀ
ಪುರಾತನ್ ಕಾಳಾಚಿ ಮ್ಹಣ್ಚಾಕ್ ದೋನ್ ಉತ್ರಾಂ ನಾಂತ್.
ಭಾರತೀಯಾಂಕ್, ಆಪ್ಲೆಂಚ್ ಮ್ಹಳ್ಳೆಂ ಸಂಗೀತ್, ಆಪ್ಲಿಚ್
ಮ್ಹಳ್ಳಿ ನ್ರತ್ಯ್ ಕಲಾ, ಆಪ್ಲಿಚ್ ಮ್ಹಳ್ಳಿ ಚಿತ್ರ್ ಕಲಾ
ತಶೆಂಚ್ ಆಪ್ಲಿಚ್ ಮ್ಹಳ್ಳಿ ನಾಟ್ಯ್ ಕಲಾ ಆಸಾ ತಿ ಸಂಸಾರ್
ಮಾಂದ್ತಾ. ಹಿ ಕಲಾ ಧಾರ್ಮಿಕ್ ಮೂಳಾಂ ಥಾವ್ನ್ ಉಬ್ಜಾಲ್ಲಿ
ಆಸೊನ್, ಹಾಂತುಂ ಹಿಂದೂ ರಿತಿ-ರಿವಾಜಿ ಆನಿ ತೊಂಡ್ಪಾಶಿಂ
ಸಾಂಗೊನ್ ಆಯಿಲ್ಲ್ಯಾ ಜಾನಪದ್ ಕಥೆಂಚೊ ಪ್ರಭಾವ್ ಆಸಾ.
ಕ್ರಿಸ್ತಾ-ಪುರ್ವಿಂ 1000-1500 ಇಸ್ವೆಂ ಮಧೆಂ
ಲಿಖ್ಲೆಲ್ಯಾ ಹಿಂದೂ ಪವಿತ್ ಗ್ರಂಥ್, ಋಗ್ವೇದಾಂತ್,
ದೊಗಾಂ ನ್ಹಟಾಂ ಮಧೆಂ ಚಲ್ಚಾ ಉಲವ್ಣ್ಯಾಚೆ ಶ್ಲೋಕ್
ಆಸಾತ್. ’ಪಾವ್ಲ್ ಕರ್ಟ್ಜ್’ (Paul Kurtz)
ಮ್ಹಳ್ಳ್ಯಾನ್ ಕೆಲ್ಲ್ಯಾ ಸಂಸೊದಾ ಪ್ರಕಾರ್,
ಕ್ರಿಸ್ತಾ-ಪುರ್ವಿಂ ಆಟ್ವಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂತ್ಚ್, ನಾಟಕಾ
ತಸಲಿಂ ಪ್ರದರ್ಶನಾಂ ಲೊಕಾ ಮಧೆಂ ಆಸ್ಲ್ಲಿಂ. ಕ್ರಮೇಣ್
ತಿಂಚ್ ಹಿಂದೂ ʼನಾಟ್ಯ-ಶಾಸ್ತ್ರ್’ (ಕ್ರಿಸ್ತಾ-ಪುರ್ವಿಂ
ದುಸ್ರ್ಯಾ ಆನಿ ತಿಸ್ರ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂ ಮಧೆಂ) ಜಾವ್ನ್
ಬದ್ಲಾಲಿಂ ಜಾಂವ್ಕ್ ಪುರೊ ಮ್ಹಣ್ ಥೊಡ್ಯಾಂಚೊ ವಾದ್.
ಕ್ರಿಸ್ತಾ-ಪುರ್ವಿಂಚಾ 200 ವರ್ಸಾಂ ಥಾವ್ನ್
ಕ್ರಿಸ್ತಾ-ಉಪ್ರಾಂತ್ಲ್ಯಾ 400 ವರ್ಸಾಂ ಪರ್ಯಾಂತ್
ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಚೆಂ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾ ಹಿಂದೂ ನಾಟ್ಯ-ಶಾಸ್ತ್ರಾಕ್
ಆಜೂನ್ ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜಾಂತ್ ಸ್ಥಾನ್ ಆಸಾ. ನಾಟ್ಯ-ಶಾಸ್ತ್ರ್
ಬರಯಿಲ್ಲೆಂ ’ಭರತ ಮುನಿ’ ನ್ ಮ್ಹಣೊನ್ ಜಾಣ್ತೆ ಮ್ಹಣ್ತಾತ್
ತರೀ, ತೊ ಕೆದಳಾ ಜಲ್ಮಲ್ಲೊ ಮ್ಹಳ್ಳ್ಯಾ ವಿಶಿಂ ವ ತಾಚ್ಯಾ
ಜಿಣಿಯೆ ವಿಶಿಂ ಪುರ್ತಿ ಮಾಹೆತ್ ಕಳಿತ್ ನಾ. ತಾಣೆಂ
ಬರಯಿಲ್ಲಿ ʼನಾಟ್ಯ-ಶಾಸ್ತ್ರ್’ ಕ್ರತಿ, ನ್ರತ್ಯ್,
ಸಂಗೀತ್, ನಾಟಕ್, ರಂಗಮಂಟಪ್ ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಯ್ ಆಸ್ತಾಂ,
ಹೆರ್ ಕಲೆಂಕ್ ಏಕ್ ಸೂತ್ರ್ ದಿಂವ್ಚಿ ಅಪೂರ್ವ್ ಕ್ರತಿ
ಮ್ಹಳ್ಳಿ ಸಮ್ಜಣಿ ಆಸಾ.
ನಾಟ್ಯ-ಶಾಸ್ತ್ರಾಚೊ ತೀರ್ಲ್ ಜಾವ್ನಾಸಾ, ’ರಸ’ ಮ್ಹಳ್ಳೊ
ಏಕ್ ಗೂಣ್. ’ರಸ’ ಸಬ್ದ್, ದೀಕ್-ರೋಸ್-ರೂಚ್-ಪರ್ಮಳ್, ಹೆಂ
ಸರ್ವ್ ಭರ್ಸಾಲ್ಲೊ ಅರ್ಥ್ ದಿತಾ. ಹೊ ’ರಸ’ ಭಾರತೀಯ್
ನಾಟಕಾಂನಿ ಆನಿ ಫಿಲ್ಮಾಂನಿ ಆಜೂನ್ ಪ್ರಮುಖ್ ಪಾತ್ರ್
ಖೆಳ್ತಾ. ರಸ ವಿಶಿಂ ಸಭಾರ್ ಥರಾಂಚ್ಯೊ ಅಭಿಪ್ರಾಯೊ ಆಸಾತ್
ತರೀ, ಏಕ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯ್ - ಪ್ರೇಕ್ಶಕಾಚಿಂ ಭೊಗ್ಣಾ
ಉಸ್ಕವ್ನ್, ತಾಕಾ ಸಂತೊಸಾಚ್ಯಾ ತಶೆಂಚ್ ದುಕಿಚಾ
ಸಂಸಾರಾಚೆಂ ಭೊಗಾಪ್, ಅಭಿನಯನಾ ದ್ವಾರಿಂ ಆಸಾ ಕರ್ಚೆಂಚ್
ಜಾವ್ನಾಸಾ ’ರಸ’ - ಸಗ್ಳೆ ಮಾಂದ್ತಾತ್. ರಸ ಪಯ್ಕಿ ನೋವ್
ಥರ್ ಆಸಾತ್:
1. ಶೃಂಗಾರ್ ರಸ್
2. ಹಾಸ್ಯ್
ರಸ್
3. ಕರುಣ್ ರಸ್
4. ರೌದ್ರ ರಸ್
5. ವೀರ್ ರಸ್
6. ಭಯಾನಕ್ ರಸ್
7. ಭೀಬತ್ಸ್ ರಸ್
8. ಅದ್ಬುತ್
ರಸ್
9. ಶಾಂತ್ ರಸ್
ಕ್ರಮೇಣ್, ’ಕಾಳಿದಾಸ’
ನಾಂವಾಚಾ, ಭಾರತೀಯ್ ಸಾಹಿತಾಂತ್ ನಾಮ್ಣೆಚಾ ಕವಿ
ಮುಕಾಂತ್ರ್, ಚೊವ್ತ್ಯಾ ಆನಿ ಪಾಂಚ್ವ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂ
ಮಧೆಂ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ್ ಸಂಸ್ಕ್ರತ್ ನಾಟಕಾಂಚಿ ಸುರ್ವಾತ್
ಜಾಲಿ ಆನಿ ನಾಟ್ಯ್ ರುಪಾನ್ ದಾಕಂವ್ಚಾ ನಾಟಕಾಂಚೆಂ ನಾಂವ್
ಮಾಜ್ವೊನ್ ಆಯ್ಲೆಂ. ಕಾಳಿದಾಸಾಚಾ ನಾಟಕಾಂನಿ, ಪುರಾಣ್,
ತಾತ್ವಿಕ್ ಜಾಣ್ವಾಯ್ ಆನಿ ಮನ್ಶ್ಯಾಚಿಂ ಗೂಂಡ್ ಭೊಗ್ಣಾಂ
ಆಟಾಪ್ಲೆಲಿಂ ಆಸೊನ್, ಪ್ರೇಕ್ಶಕ್ ಅಸಲ್ಯಾಂ ನಾಟಕಾಂಕ್
ಮೆಚ್ವಾಲೆ. ಅಸಲ್ಯಾ ನಾಟಕಾಂನಿ, ಆಕರ್ಶಿಕ್ ವಸ್ತುರಾಂ,
ಮನ್ ಪಿಸ್ವಾಂವ್ಚೆಂ ಸಂಗೀತ್, ಆನಿ ನ್ರತ್ಯಾಂಯೀ ಆಸ್ತಾಲಿಂ
ಜಾಲ್ಲ್ಯಾನ್, ಲೊಕಾಕ್ ತಾಣಿ ಎದೊಳ್ ಪಳೆಲ್ಲ್ಯಾಚಾಕೀ
ಚಡಿತ್ ಮನೊರಂಜನ್ ಮೆಳೊಂಕ್ ಸುರು ಜಾಲೆಂ.
ಉಪ್ರಾಂತ್ಲ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂನಿ, ಭಾರತಾದ್ಯಂತ್, ಕೇರಳಾಂತ್
ಕಥಕ್ಕಳಿ, ದಕ್ಷಿಣ್ ಕನ್ನಡಾಂತ್ ಯಕ್ಶಗಾನ ಆನಿ
ತಮಿಳ್ನಾಡಾಂತ್ಲೆ ಥೆರುಕೂಟು, ನಾಂವಾಚೆ ನಾಟಕ್ ಉದೆಲೆ.
ಹೆ ನಾಟಕ್, ಫಲಾಣ್ಯಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಾಂನಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತ್ ಜಾಲೆ.
ಆಜೂನೀ ಪ್ರಚಲಿತ್ ಆಸ್ಚೆ ಹೆ ನಾಟಕ್, ಸಗ್ಳ್ಯಾ ಸಮುದಾಯಾಕ್
ಸಾಂಗಾತಾ ಹಾಡುಂಕ್, ಮತಿಕ್ ಸಂತೊಸ್ ಹಾಡ್ಚೆ ತಸಲೆಂ
ಮನೋರಂಜನ್ ದೀಂವ್ಕ್ ಆನಿ ನೀತ್-ಅನೀತ್ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಕಿತೆಂ
ತೆಂ ಶಿಕಂವ್ಕೀ ಉಪ್ಕಾರ್ತಾತ್.
1498 ಇಸ್ವೆಂತ್
ಪುಡ್ತುಗೆಜ್ ಭಾರತಾಂತ್ ರಿಗ್ತಚ್, ವಿಲಾಯ್ತಿ ನಾಟಕಾಂಚೊ
ಪ್ರಭಾವ್, ಥೊಡ್ಯಾ ಪ್ರದೇಶಾಂನಿ, ಚಡಾವತ್ ಜಾವ್ನ್ ಗೊಂಯ್
ಆನಿ ಕೇರಳಾಂತ್ ಜಾಲೊ. ಗೊಯಾಂತ್ ಹಾಂಚಾ ಪ್ರಭಾವಾನ್
’ತಿಯಾತ್ರ್’ ಸುರು ಜಾಲ್ಲೆಂ ಮ್ಹಣ್ಯೆತ್. 19-ವ್ಯಾ
ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂತ್ ಸುರ್ವಾತ್ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾ ಕೊಂಕ್ಣಿ
ತಿಯಾತ್ರಾಂನಿ, ವಿದೇಶಿ ನಾಟಕಾಂಚೊ ಪರ್ಮಳ್ ಆಸೊನ್,
ಭಾರತೀಯ್ ಕಥಾ, ಸಂಗೀತ್ ಆನಿ ಸ್ಥಳೀಯ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸಂಭಾಷಣ್
ಆಸ್ಲ್ಲೆಂ. ರಂಗಸ್ಥಳ್ ಧಾಂಪ್ಚೊ ಪಡ್ದೊ, ದ್ರಶ್ಯಾಂ
ಪಾಟ್ಲ್ಯಾನ್ ಬದ್ಲೊನ್ ಆಸ್ಚೆ ಪಡ್ದೆ, ಅಭಿನಯ್
ಕರ್ತೆಲ್ಯಾಂಚೆಂ ನ್ಹೆಸಾಣ್, ಹೆಂ ಸರ್ವ್ ಪುಡ್ತುಗೆಜಾಂಚಾ
ರಿತಿ-ರಿವಾಜಿಂ ಪ್ರಕಾರ್ ಚಾಲು ಜಾಲೆಂ.
ತಿಯಾತ್ರ್
ಪುಡ್ತುಗೆಜಾಂ ನಂತರ್ ಪಂದ್ರಾವ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಚಾ
ಆಖೆರಿಕ್ ಆಯಿಲ್ಲ್ಯಾ ’ಡಚ್’ ಲೊಕಾನ್,
ವೆಪಾರ್-ವೈವ್ಹಾಟ್ ಚಲಂವ್ಚಾ ವಿಶಿಂ ಮಾತ್ರ್ ಗುಮಾನ್
ದಿಲೆಂ ಶಿವಾಯ್, ತಾಂಚಿ ಕಲಾ ಭಾರತಾಂತ್ ವಿಸ್ತಾರ್ಚಾ
ವಿಶಿಂ ಕಸಲೀಯ್ ಉರ್ಭಾ ದಾಕಯಿಲ್ಲಿ ದಿಸೊನ್ ಯೇನಾ.
ತ್ಯಾ ನಂತರ್ ಆಯ್ಲೆ, ಫ್ರೆಂಚ್. ಸುಮಾರ್
ಸತ್ರಾವ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂತ್ ಭಾರತಾಕ್ ಆಯಿಲ್ಲ್ಯಾ
ಫ್ರೆಂಚಾನಿ, ತಾಂಚಾ ಸಂಸ್ಕ್ರತೆಚೊ ಥೊಡೊ ಪ್ರಭಾವ್
ಹಾಂಗಾಸರ್ ಘಾಲೊ. 1664 ಇಸ್ವೆಂತ್ ’ಪಾಂಡಿಚೇರಿ’
ಮ್ಹಳ್ಳೆಕಡೆ ತಾಂಚೆಂ ಠಾಣೆ ತಾಣಿಂ ಕೆಲೆಂ ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಯ್,
ಶಿಕ್ಪಾ ಶಾಳಾಂ, ಸಾಹಿತ್ ಶಾಳಾಂ ತಶೆಂಚ್ ನಾಟಕ್ ಕಲೆಚಾ
ಶಿಕ್ಪಾಕ್ ಉತ್ತೇಜನ್ ದಿಲೆಂ. ಚಡ್ ಜಾವ್ನ್ ಫ್ರೆಂಚ್ ಲೊಕಾ
ಖಾತಿರ್ ಹಿಂ ಶಾಳಾಂ ಉಗ್ತಿಂ ಕೆಲ್ಲಿಂ ತರೀ,
ತಾಂಚ್ಯೆಲಾಗಿಂ ವೆಪಾರ್ ಚಲಂವ್ಚ್ಯಾ ಸ್ಥಳೀಯ್
ಅನ್ಕೂಲ್ವಂತಾಂಚಾ ಭುರ್ಗ್ಯಾಂಕ್, ಹ್ಯಾ ಶಾಳಾಂನಿ ಶಿಕೊಂಕ್
ಅವ್ಕಾಸ್ ಮೆಳ್ಳೊ.
ಹ್ಯಾ ಶಾಳಾಂ ಮುಕಾಂತ್ರ್,
ಫ್ರೆಂಚ್ ನಾಟಕಾಂಚೊ ಪ್ರಭಾವ್, ಚಡ್ ನ್ಹಯ್ ತರೀ ಥೊಡ್ಯಾ
ಮಾಪಾನ್, ಭಾರತಾಂತ್ ಪಡೊಂಕ್ ಲಾಗ್ಲೊ. ಪಾಂಡಿಚೇರಿಂತ್,
ಫ್ರೆಂಚ್ ಆನಿ ತಮಿಳ್ ಭಾಸ್ ಭರ್ಸಾಲ್ಲೆ ನಾಟಕ್ಯೀ
ಪಳೆಂವ್ಕ್ ಮೆಳ್ಳೆ.
18-ವ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂತ್,
ಭ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತಾಕ್ ಯೆಂವ್ಚಾ ಸಂಗಿಂ, ಸಗ್ಳ್ಯಾ ಭಾರತಾಚಾ
ನಾಟಕ್ ಸಂಸ್ಕ್ರತೆಚೆರ್, ವ್ಹಡ್ ಪ್ರಭಾವ್ ಜಾಲೊ
ಮ್ಹಣ್ಯೆತ್. ಹಾಣಿಂ ಸುರು ಕೆಲ್ಲ್ಯಾ ’ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್
ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ’ ಚೆಂ ಬಳ್ ಚಡೊನ್ ಆಯಿಲ್ಲೆಂಚ್,
ಜಾಯಿತ್ತೊ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಲೋಕ್ ಭಾರತಾಂತ್ ವಸ್ತಿ ಕರುಂಕ್
ಆಯ್ಲೊ ಆನಿ ತಾಣಿಂ ತಾಂಚ್ಯಾಚ್ ಲೊಕಾಕ್ ಗರ್ಜೆಚ್ಯೆಂ,
ಸಾಹಿತ್, ಸಂಗೀತ್ ಆನಿ ನಾಟಕ್, ಹಾಂಗಾಸರ್ ಹಾಡ್ಲೆ.
19-ವ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಯಿತ್ಲ್ಯಾಕ್, ಭಾರತಾಂತ್ಲ್ಯಾ, ಬೊಂಬಯ್
(ಮುಂಬಯ್), ಕಲ್ಕತ್ತಾ (ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ) ಆನಿ ಮದ್ರಾಸ್
(ತಮಿಳ್ನಾಡು) ತಸಲ್ಯಾ ಶೆರಾಂನಿ, ಗ್ರೇಸ್ತ್
ಕುಟ್ಮಾಂತ್ಲ್ಯಾ ಭುರ್ಗ್ಯಾಂಕ್, ವಿದೇಶಿ ಶಿಕಾಪ್ ಮೆಳ್ಳೆಂ
ಆನಿ ತಾಂಕಾಂ ವಿದೇಶಿ ಕಾಲೆತಿಚಿ ರೂಚ್ ಲಾಗ್ಲಿ.
ಶೆಕ್ಸ್ಪಿಯರಾಚೆ ನಾಟಕ್ ಸಕ್ಡಾಂಕ್ ಅಭಿರುಚಿಚ್ಯೆ ಜಾವ್ನ್
ಆಯ್ಲೆ.
ಬಂಗಾಳಾಂತ್ (ತೆದ್ನಾ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ್ ವಿಭಜನ್
ಜಾಂವ್ಕ್ ನಾತ್ಲ್ಲೆಂ) ಥೊಡ್ಯಾ ನಾಟಕಿಸ್ತಾಂನಿ, ವಿದೇಶಿ
ಕಾಲೆತಿಚೆ ದೇಶೀ ನಾಟಕ್ ಬರಂವ್ಕ್ ಸುರ್ವಾತಿಲೆಂ. ಕ್ರಷ್ಣಾ
ಮೋಹನ್ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿಚೊ, ’The Persecuted
(1831)’, ತಶೆಂಚ್, ಮೈಕಲ್ ಮಧುಸೂದನ್ ದತ್ತಾಚೊ, ’Sharmishtha
(1859)’, ಸಾದರ್ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾ ನಾಟಕಾಂ ಪಯ್ಕಿ ಥೊಡೆ.
19-ವ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಚಾ ಆಖೇರಿಯಿತ್ಲ್ಯಾಕ್, ’ಪಾರ್ಸಿ
ಥಿಯೆಟರ್’ (Parsi Theatre) ನಾಂವಾಚಾ ನಾಟಕ್ ಕಂಪ್ಣೆನ್,
ಸಗ್ಳ್ಯಾ ಭಾರತಾಂತ್ ವಿದೇಶಿ ರಿತಿಚೆ ನಾಟಕ್ ಖೆಳೊನ್
ದಾಕಂವ್ಕ್ ಸುರ್ವಾತಿಲೆಂ. ಉಪ್ರಾಂತ್ ಹೊ ಪ್ರಭಾವ್,
ಮರಾಠಿ, ಉರ್ದು ಆನಿ ಹಿಂದಿ ನಾಟಕಾಂಚೆರೀ ಜಾಲೊ. ಹೊಚ್ಚ್
ಪ್ರಭಾವ್, ಪುರಾತನ್ ರಿತಿಂಚಾ ನಾಟಕಾಂಕ್ ಪಂದಾ ಘಾಲುನ್,
ಆಜ್-ಕಾಲ್, ವಿದೇಶಿ ಆನಿ ದೇಶೀಯ್ ಸಂಸ್ಕ್ರತ್ಯೊ
ಭರ್ಸಾಲ್ಲ್ಯಾ ನಾಟಕಾಂಕ್, ಭಾರತಾಂತ್ ಲೊಕಾ ಮುಕಾರ್
ಹಾಡುಂಕ್ ಪಾವ್ಲಾ ಮ್ಹಣ್ಚ್ಯಾಕ್, ದೋನ್ ಉತ್ರಾಂ ನಾಂತ್.
ಹಾಂಗಾಸರ್ ಏಕ್ ಸಂಗತ್ ವಾಚ್ಪ್ಯಾಂಚಾ ಗಮನಾಕ್ ಹಾಡ್ತಾಂ.
ವಯ್ರ್ ಕಾಣ್ಶಿಲ್ಲ್ಯಾ ’ನಾಟ್ಯ-ಶಾಸ್ತ್ರಾಚಾ’ ಕಾಳಾರ್ಚ್
(ಕ್ರಿಸ್ತಾ-ಪುರ್ವಿಂ ದುಸ್ರಾ ಆನಿ ತಿಸ್ರ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂ
ಮಧೆಂ) ರಾಯಾಂಚಾ ದರ್ಬಾರಾನಿ, ದಾದ್ಲೆ ಆನಿ ಸ್ತ್ರೀಯಾಂನಿ,
ನ್ರತ್ಯ್ ಅನಿ ನ್ಹಟನ್ ಕೆಲ್ಲ್ಯಾಚೊ ಉಲ್ಲೇಖ್ ಆಸಾ ಮಾತ್ರ್
ನ್ಹಯ್, ಭರತ ಮುನಿನ್ ದಿಲ್ಲ್ಯಾ ಸೂತ್ರಾಂನಿ,
ದಾದ್ಲ್ಯಾಂಕ್ ಆನಿ ಸ್ತ್ರಿಯಾಂಕ್ ಲಗ್ತಿ ಜಾಂವ್ಚಿ
ಶಿಕವ್ಣ್ ದಿಲ್ಯಾ. ಅಶೆಂ ಪಳೆಲ್ಯಾರ್, ವಿದೇಶಿ
ಸಂಸ್ಕ್ರತ್ಯಾಂನಿ ಸ್ತ್ರೀಯೊ ಇತ್ಲ್ಯೊ ಮುಕಾರ್
ಪಾವ್ಲ್ಲ್ಯೊ, ಸಭಾರ್ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂ ಉಪ್ರಾಂತ್ಚ್
ಮ್ಹಣ್ಯೆತ್.
ಪುಣ್ 10-ವ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಯಿತ್ಲ್ಯಾಕ್,
ಭಾರತಾಂತ್ ಸ್ತ್ರೀಯಾಂನಿ ನಾಟಕಾನಿ ಪಾತ್ರ್ ಘೆಂವ್ಚ್ಯೆಂ
ಉಣೆಂ ಜಾವ್ನ್ ಆಯ್ಲೆಂ. ಭಾರತಾಚೆರ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರಾಯಾಂನಿ
ದಾಡ್ ಘಾಲ್ಲ್ಯಾಚೊ ಪರಿಣಾಮ್ ಹೊ ಜಾಂವ್ಕೀ ಪುರೊ. ತಾಂಚಾ
ಸ್ತ್ರೀಯಾಂನಿ ಉಗ್ತ್ಯಾನ್ ತೊಂಡ್ ದಾಕಂವ್ಚ್ಯೆಂ, ತ್ಯಾ
ಕಾಳಾಚಾ ಮುಸಲ್ಮಾನಾಂಕ್ ಪಸಂದ್ ನಾತ್ಲ್ಲೆಂ ತೆಂ ಏಕ್
ಕಾರಾಣ್ ಆಸ್ಯೆತ್. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಾಂತ್, ಶೆಕ್ಸ್ಪಿಯರಾಚಾ
ನಾಟಕಾಂನಿ, ಸ್ತ್ರೀಯಾಂಚೊ ಪಾತ್ರ್ ದಾದ್ಲ್ಯಾಂನಿ ಖೆಳೊನ್
ದಾಕಂವ್ಚೆಬರಿ, ಭಾರತಾಂತೀ ದಾದ್ಲ್ಯಾನಿಂಚ್ ಸ್ತ್ರೀಯಾಂಚೆ
ಪಾತ್ರ್ ಖೆಳ್ಚೆಂ ಸಾಮಾನ್ಯ್ ಜಾಲೆಂ. 16 ಥಾವ್ನ್ 19-ವ್ಯಾ
ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂ ಪರ್ಯಾಂತ್, ಬ್ರಿಟಿಷಾಂನಿ ಸೈತ್,
ಸ್ತ್ರೀಯಾಂಕ್ ನಟನ್ ಕರುಂಕ್ ಪರ್ವಣ್ಗಿ ದಿಲಿನಾ.
ಪುಣ್ 19-ವ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಚಾ ಆಖ್ರೇಕ್, ಆನಿ 20-ವ್ಯಾ
ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಚಾ ಆರಂಭಾರ್, ಬಂಗಾಳ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಆನಿ
ಕೇರಳಾಂತ್, ಸ್ತ್ರೀಯೊ ಪರತ್ ನಾಟಕಾಂನಿ ಪಾತ್ರ್ ಘೆಂವ್ಕ್
ಸುರು ಜಾಲ್ಯೊ. ರಾಜಾ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ್ ಆನಿ ಈಶ್ವರ್
ಚಂದ್ರ ವಿದ್ಯಾಸಾಗರಾ ತಸಲ್ಯಾಂನಿ, ಭಾರತೀಯ್ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ
ಬದ್ಲುಂಕ್ ಸುರ್ವಾತಿಲ್ಲ್ಯಾಚೊ ಪರಿಣಾಮ್ ಹೊ.
1862-1941 ಇಸ್ವೆಂ ಮಧೆಂ ಜಿಯೆಲ್ಲಿ ’ಬಿನೊದಿನಿ ದಾಸಿ’
ನಾಂವಾಚಿ ಸ್ತ್ರೀ, ಕಲ್ಕತ್ತಾಂತ್ ಆಪ್ಲೆಂ ನ್ಹಟನ್ ಕರುನ್
ದಾಕಂವ್ಕ್ ಸಕ್ಲ್ಲಿ, ಭಾರತಾಚಿ ಪಯ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ
ಮ್ಹಣ್ತಾತ್.
ತಶೆಂಚ್, ಗುಜರಾಥಾಂತ್ಲಿ, ಜಯಶಂಕರ್
ಸುಂದರಿ, ತ್ಯಾ ಕಾಳಾಚಾ ಚಿಂತ್ಪಾಕ್ ಸವಾಲ್ ಉಡಯಿಲ್ಲಿ,
ಆನ್ಯೇಕ್ಲಿ ನ್ಹಟಿ ಜಾವ್ನಾಸಾ.
ತ್ಯಾ ನಂತರ್,
20-ವ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂತ್, ನಾಟಕಾಂನಿ ಸ್ತ್ರೀಯಾಂಚೊ ಪಾತ್ರ್
ವಾಡೊನ್ಂಚ್ ಗೆಲೊ. ಆಜ್-ಕಾಲ್, ಆಧುನಿಕ್ ಸಂಸಾರಾಂತ್,
ಸ್ತ್ರಿಯೋ ನಾಸ್ತಾನಾ ಖಂಚೊಯ್ ನಾಟಕ್ ವ ಫಿಲ್ಮ್ ಚಲಾನಾ
ಮ್ಹಣ್ಯೆತ್.
ಲೇಖನಾಚಾ ಸುರ್ವೆರ್ಚ್ ಮ್ಹಳ್ಳೆಬರಿ,
ಸಗ್ಳ್ಯಾ ಸಂಸಾರಾರ್, ಹಜಾರೊಂ ವರ್ಸಾಂ ಥಾವ್ನ್,
ಲೊಕಾಚಿಂ ಮನಾಂ ಜಿಕುನ್, ಸಾಮಾಜೆಚೊ ಏಕ್ ಅವಿಭಾಜ್ಯ್
ವಾಂಟೊ ಜಾವ್ನ್, ಲ್ಹಾನ್-ವ್ಹಡಾಂಕ್ ಸಂತೊಸ್ ದಿಲ್ಲ್ಯಾ
ನಾಟಕಾಕ್ ಬರೆಂಚ್ ಭವಿಶ್ಯ್ ಆಸಾ ಮ್ಹಳ್ಳೆಂ ಸತ್,
ಕೊಣೆಂಯ್ ನೆಗಾರ್ ಕರುಂಕ್ ಅಸಾಧ್ಯ್. ಮನಿಸ್ ಕೆದೊಳ್
ಪರ್ಯಾಂತ್ ಚಿಂತುಂಕ್ ಸಕ್ತಾಗೀ, ಆನಿ ಕೆದೊಳ್ ಪರ್ಯಾಂತ್
ಸಂಘ್-ಜೀವಿ ಜಾವ್ನ್ ಜಿಯೆತಾಗೀ, ತೆದೊಳ್ ಪರ್ಯಾಂತ್
ನಾಟಕ್ಯೀ ಉರ್ತೊಲೊ ತೆಂ ಖಂಡಿತ್.
|
|
समाजीक रूपांतरणांत नाटकांचो पात्र |
सुर्वेर, म्हळ्यार थोड्या शेकड्याधीं, धर्मीक
आनी रितिरिवाजीक निबांनी ’नाटकांची’ सुर्वात
जाल्ली. धर्मीक म्हळ्यार देवाची पुजा करुंक,
उपरांत धर्माचो संधेश लोकाक पावंवचा इराद्यान
’नाटक’ एक बळवंत माध्यम जालें. काळानुसार ह्या
नाटकांनी सयत बदलावण जाली, प्रसतुती, चिंतप,
आनी ह्या बदलावणेक सरी जावन प्रेक्षक वर्ग सयत
बदल्लो. अशी नाटकांचेर रूपांतरण अध्ययन (Transformation
study of dramas) आमकां समजायता.
नाटक म्हळ्यार फकत अभिनय वा मनरंजने प्रास चड
मनशाचें जिवीत, भावनां, संघरष आनी मौल्यांचें
प्रतिबिंबीत कर्पी हें एक बळिश्ट
अभिव्यक्तीचें माध्यम. वासतव जिण्येंतल्या
परिस्थितीचें अनुकरण करून नाटक लोकांक स्वताक
आनी भोंवतणिच्या संसाराक समजोन घेवपाक मदत
कर्ता.
कोंकणिंत साहित्याचेर गुंडायेन
अध्ययन कर्ची उर्भा आनी आसक्त आसचीं थोडीं
विध्यार्थीं म्हाका तवळ तवळ संपर्क करून ह्या
विश्याचेर आसचीं कांय बर्पां माग्तात.
तसल्यांक हें सविसतार लेखन जरूर मजतगार
जातलें म्हणच्यांत दुभाव ना.
संपादक
|
|
सुनंद
(जोसेफ
डिमेल्लो) |
सुनंद
’सुनंद’ लिखणे नांवान बरंवचो कुलशेकर्चो जोसेफ
डिमेल्लो, प्रसतूत आसट्रेलियांत आपल्या कुटमा
संगीं जियेता.
कोंकणेंत बरंवची उर्भा ल्हानपणी उदेल्ली ती,
मंगळुर्च्या पाद्वा हैसकूलांत शिक्ताना,
मानेसत लियो सोज, कदळे, हाच्या मार्गदर्शनान
फळाधीक जावन आयली. त्या उपरांत, ʼसाळकʼ
प्रकाशनाचो देवाधीन सिरिवंत, माजी ’काणीक’
संपादक; आवील रासकीना, ’उमाळो’ पत्राचो,
देवाधीन विलफी रेबिंबस आनी ’राकणो’ माजी
संपादक, देवाधीन फा| वी. वी. मिनेजाच्या
उत्तेजनान, ताच्यो जायित्त्यो कृतिय्यो
उज्वाडाक आयल्यो.
ताचीं एदोळ फायस जाल्लीं
पुसतकां हीं:
वांकड्यो वाटो
शिर्शिरो
राय उंदीर
भुंयकांप
लूट (कोंकणी आनी
इंगलीष भाशेंत) |
|
|
|
&#नाटक - एक पडद्या पाटली कथा |
आजकाल नाटकाचें रंगस्थळ, हर्येका
फिल्म नटाक आपली कला स्थीर करुंक उपकार्चें थळ
जावनासा म्हळ्यार चूक जांवचिना. आतांच्येबरी,
विवीध कंप्यूटर गेम, फिल्मां, फोनां व मनोरंजन
दिंवचीं हेर कसलिंय माद्यमां नातल्ल्या
आदल्या काळार, नाटक मात्र सर्वांक सांगाता
हाडुंक आनी संतोस दीवंक व भक्तिपण चडवंक
सक्ताले म्हण्येत. आजकाल नाटकांत अभिनयन
करुंक शिकंवचीं शाळां, सर्व देशांनी उदेल्यांत
आनी एकामेकाची जाण्वाय पळेवन, जिकून धरून, नकल
काडून, आपापली कला नाजूक आनी उत्तीम कर्च्या
वाटेन, हर्येक प्रेतन कर्तात. नाटक, सामाजेचो
एक अविभाज्य वांटो जाला तर, ह्या नाटकाची
सुर्वात कशी जाली आनी उपरांत वाडावळ कशी जाली
म्हळ्ळ्याविशीं थोडें तरी समजोंची म्हिनत ह्या
लेखनांत घेतल्या.
१. नाटक व ड्रामाची सुर्वात:
नाटक, मनोरंजना खातीर आरंभ जाल्लो
खंडीत न्हय. पुरातन काळार, हळ्ळ्यांनी आसचा
लोकाक एकामेका सांगाता मेळोन कितें पुणी दबाजो
करुंक अवकास जांवचा खातीर आसा केल्ल्यो एका
रितिच्यो विधी त्यो. त्या विधिंनी,मालघड्यांची
काणी सांगची, भजनां गांवचीं, नृत्य कर्चें
तशेंच, दैवीक म्हण मांदच्यो विवीध भंगी हेरांक
दाकवन, जम्याक परत-परत असल्या कार्यांक येवंक
हुमेद दिंवचो गुप्त उद्देशयी आसल्लो. असल्या
जमातेंनी, देवांक संतुषट कर्च्यो पुजा, बेळें
दिल्ल्याक देवाची अर्गां-स्तुती दिंवची मात्र
न्हय आसतां, मेल्ल्यांचो उगडास काडचे तसल्यो
विधियी चल्ताल्यो.
द्रश्टांतां दिंवची तर:
• पुरातन एजिप्तांत ’अबैडस प्याश्शन प्ले’
(Abydos Passion Play), म्हळ्ळो नाटक, ओसैरस
(Osiris) म्हळ्ळ्या देवाचें मरण उगडास कर्चें,
वारषीक समारंभ जावनासल्लें.
• आफ्रिका,
आमेरिका, भारत तशेंच पेसिफीक दऱ्यांत आसचा
द्वीपांतल्या मूळनिवासिंनी, ता-तांच्यो
संसक्रती, आनी धार्मीक रिती-रिवाजी सांबाळून
हाडचा खातीर, नाटका रूपीं, त्या
रिती-रिवाजिंचो पोस करून आयिल्ल्याचे धाखले
आसात.
पाश्चात्य संसक्रतेंत, नाटकाची
सुर्वात जाल्ली, ग्रीसाचा एथेन्स शहरांत,
क्रिसता-पयलेंचा ६-व्या शेकड्यांत कंय.
६-व्या शेकड्यांतल्या, थेस्पीस (Thespis)
नांवाचा, कवी आनी कलाकराक, ग्रीक भाशेंतलो
पयलो न्हट म्हळ्ळो मान फावो जाता.
पुरातन
ग्रीसाचा एथेन्सांत, ’डयोनिसियन’ नांवाचा
देवाक मांदताले. हर्येका वर्सा, डयोनिसियन
फेसत (Dionysian Festivals) चल्तालें. ह्या
फेसतांनी, देवाक स्तुती कर्चीं, डितीर्यांबस
(dithyrambs) नांवाचीं कंतारां, जम्यान गांवची
रिवाज आसल्ली मात्र न्हय, ह्या फेसता वेळीं,
रडंवचा आनी हासंवचा नाटकांचो स्पर्धोयी
चल्तालो.
ग्रीक नाटक
ह्या नाटकांनी,
गायनां आसतालीं, आनी मुकडिंयी वापर्ताले मात्र
न्हय, विवीद मुकडीं वापरून, एकल्याच न्हटान
विवीद पात्र खेळचेंयी आसतालें.
२. रोमन
नाटक:
क्रिसता पयलेंचा आटव्या शेकड्यांत
आपली राज्वटकी सुरू केल्ल्या रोमनांचेर ग्रीक
नाटकांचो प्रभाव बरोच जाल्लो आनी ताणीं
ग्रीकांनी नाटक खेळची रीत आपणाची करून,
आपल्याच सांसक्रतीक आनी राजकीय फायद्याक
वापरली. रोमन लोकाक, तांचा नाटकांनी
एक्षन-पराक्रम, दोळे पिस्वांवचीं द्रश्यां
आनी सन्निवेशां रुचतालीं देकून, ग्रीक
नाटकांनी आटापची शिसत, आरंभ आनी अंत्य तशेंच
सिंतिमेंताची मेळावण करून, रोमनांनी, तांचीच
म्हळ्ळी नाटक शैली रुता केली.
रोमन
नाटक
अनुकरण आनी मेळावण (Adoption and
Adaptation):
रोमनांचे सुर्विले नाटक,
ग्रीक नाटकांचे आसा तशें तर्जण केल्ले आनी
अनुकरण केल्ले जावनासल्ले. नाटकांतलीं
दुरंतात्मक आनी हास्यात्मक सन्निवेशां तशिंच
दवरून, आपल्या रोमन संसक्रतेक ताळ पडच्ये
तसलीं राजकीय व सामाजीक सन्निवेशां मधें
रिगवन, लोकाचीं मनां व्हय करुंक ताणीं उपरांत
सुरू केलें मात्र न्हय, ही मेळावण लोकाक बरीच
आंवडली.
रोमनांचा थोड्या नाटक बरयणारांचो
उल्लेख कर्चो तर,
१. प्लौटस (Plautus) :
हाच्या नाटकांनी, चतूर गुलामां विशीं,
एकल्याची ओळोक आन्येकल्याचा ओळकीक ताळ पडोन
जांवची रंभारोट, आनी सामान्य लोका मधें चल्चा
संभाषणांत आसचो तमासो भर्सोन आसा. फुडें
युरोपाचा नाटकिसतांक मात्र न्हय, शेकस्पियराक
सैत ताचे वर्वीं स्पूर्ती लाबली म्हणतात.
२. टेरेन्स (Terence) : पयलें गुलाम
जावनासल्लो हो, बर्पा द्वारीं एक प्रख्यात
नाटक बरयणार जालो. हाचा नाटकांनी, पात्रांक
आनी तांचा भोगणांक आनी ताणी उलंवच्या उत्रांक
चडीत गंभीराय दिल्ली दिसोन येता. तशेंच
समाजिंतल्या अक्मानांक काराण जावन एका
वेक्तिची अवनती जांवच्या सिंतिमेंतांची
देखावणियी आसा.
३. सेनेका (Seneca) : हो एक
तत्वज्नानी. हाणे बरयिल्ल्या नाटकांनी, दुरंत
साहिताक एक परम रूप दिलां म्हण्येत. मनश्याचा
अंतसकर्नाक खोटावन जागंवचे तसल्यो क्रतियो
ह्यो. तो मर्च्ये पयलें ताची खंचियी क्रती
नाटकाचें रूप घेवंक पावलिना तरी, उपरांत, त्या
क्रतियांचें महत्व कळोन, त्यो प्रख्यात
जाल्यो.
रोमनांचा नाटकांचे नमुने:
१.
फबूला पल्लियाटा (Fabula Palliata) : ग्रीक
हास्य नाटकांचें आसा तशें तर्जण केल्ले नाटक
हे.
२. फबूला टोगाटा (Fabula Togata) :
ग्रीक नाटकांचें, रोमी कालेतिचे पात्रधारी
आसचें, रोमी परिवर्तन.
३. प्यांटोमैम
(Pantomime) : नृत्य आनी संगीता सवें चलंवचें
मूक-अभिनयन.
४. मैम (Mime) : कितें
सांगोंक जाय तें, हात पाय हालवन, तोंडार
भावनां व दोळे वापरून व संजनां करून, उत्रां
उलयनासतां कर्चें नटन.
नाटकांचा
प्रदर्शनसालांचे नमुने:
१. ग्रीकांनी,
एंपिथियेटर (amphitheaters) म्हण आपंवचें
रंगस्थळ, विशाल आसोन, एका उग्त्या
स्टेडियमाचें रूप घेतालें तर, रोमनांचीं
रंगस्थळां, लोका भंवतणी उबार बांदपां आनी वणदी
आसोन, भितरलो आवाज, भितरल्यांक मात्र
आयकोंचेबरी मांडावळ आसताली.
ग्रीक
एंपिथियेटर (Greek amphitheater)
रोमन
एंपिथियेटर (Roman amphitheater)
२. रंगाळ
पडदे, रंगस्थळा मधें सहज दिसच्यो वसतू,
पात्रधारिंचीं रंगाळ वसतुरां, प्रदर्शनाचो
प्रभाव चडवंक काराण जातालीं.
३. चडावत
कलाकार, एका तर्भेती संस्थ्याखाल बरेच्च तरबेत
जाल्ले आसोन, तांचे नाटक प्रदर्सुंक जांवचो
खर्च मांदून घेवन, सर्कारा थावन दुडवा कुमक
लाभताली.
३. मध्ययुगांतले (Medieval)
नाटक:
४७६ इस्वेंत रोमन साम्राज्याचा
अवनतेक लागोन, युरोपांत, नाटकांचीं प्रदर्शनां
उणीं जावन आयलीं मात्र न्हय, नपंयच जांवच्या
परिस्थितेक पावलीं तरी, मध्य-युगांत (५ थावन
१५-व्या शेकड्यां मधें) कतोलीक धर्माचो प्रभाव
चडचा संगीं नाटकांचो पुनर जल्म जालो म्हण्येत.
कतोलीक धर्मांतलीं सतां आनी मालघड्यांनी
भावाडताक लागोन भोगल्ली इजा आटापच्या ह्या
नाटकांनी, नाटकांक एक नवें रूप दिलें
म्हण्येत. असले नाटक, लोका मधें बरेच प्रख्यात
जाले.
ह्या नाटकां मधें आसल्ले थोडे नमुने
हे:
• धार्मीक फुडारिंनी, लोकामधें भक्त
प्रसारुंक रचल्ले, लितुर्जीक संबंद जाल्ले
नाटक. हांगासर उल्लेख कर्चो तर, पासकां परबे
संबंदी खेळचो, ’खेम कोरायटीस’ (Quem
Quaeritis) नांवाचो, १०-व्या शेकड्यांतलो,
नाटक एक. ह्या नाटकांत, जेजुचा फोंडालागीं
गेल्ल्या स्त्रीयां आनी आंजा मधें चलल्लें
संभाषण आसा. ह्या नाटकांनी, लात्यान उचार्चीं
उत्रां आसात आनी चडावत जावन पाद्री हांतूं
पात्र घेताले.
• क्रमेण लातें मात्र न्हय
आसतां स्थळीय भाशेन बरयिल्ले नाटक उदेवन आयले.
नाटकांचो प्रभाव चडोन आयिल्लेबरी, नाटक इगर्जे
भितर मात्र न्हय, भायर, मयदानांनी आनी
सभांगणांनी प्रदर्शीत जावंक लागले.
•
नैतिकता (Morality) आनी रहस्यां (Mystery)
आटापचे नाटक. ह्या नाटकांनी, बैबलांतल्यो
लोकाक कळीत आसच्यो कथा, मार्मीक रितीर पळेवंक
लाभल्यो. हेर थोडे नाटक, माडतीर मेल्ल्या
सांतांच्या जिणियेंच्येर मांडून हाडल्ले तसले
जावनासल्ले. आनी थोडे नाटक, मनश्याचा थोड्या
मूळ स्वभावांचेर (नैतिकता, दया, स्वार्थ,
इत्यादी) मांडून हाडल्ले तसले जावनासल्ले.
असले नाटक, शहरांनी, वेवेगळ्या वठारांनी खेळोन
दाकयताले मात्र न्हय, स्थळीय न्हटांक, तांची
जाण्वाय दाकवंक आवकास दिताले. ह्या नाटकां
द्वारीं, भंवतणिंचा वेपार्यांचो दंदो बरोच
चल्तालो जाल्ल्यान, तांचे थावन नाटकिसतांक
भक्षीसयी मेळतालें.
ह्या नाटकां निमतीं
फकत मनोरंजन मात्र न्हय आसतां, धार्मीक
संग्तिंचो प्रचार तशेंच, अशिकपी लोकाचा
मतिंच्येर उज्वाड फांकंवचें शिकापयी
मेळतालें. लोकाक वोडचा ह्या नाटकां द्वारीं,
समडतिचेर जायित्त्या लोकाची समजणी चडली मात्र
न्हय, इगर्जमातेचा रिती रिवाजिंनी पात्र
घेंवचा भक्तांचो संखो अपापिंच चडोन आयलो.
४. नाटकांचो पुनरजल्म:
युरोपांत:
रोमनांचा अवनते संगीं आळवोन आयिल्ली नाटकांची
संसक्रती, ५ थावन १५-व्या शेकड्यां मधें,
नाटकांचें पुनरावर्तन जावन, सुमार १४-व्या आनी
१७-व्या शेकड्यांमधें, नाटकांचें रूपच बदलुंक
पावली म्हण्येत. नाटकांनी मेतेर जाल्ल्यांचें
गुमान, धार्मीक संग्तीं थावन, जात्यातीत आनी
मनश्याचा सामान्य जिणियेक संबंद जाल्ल्या
संग्तीं कुशीन घुंवलें. ताणीं, रंगस्थळार, नवे
प्रयोग करुंक सुर्वातिलें. नव्याच रितिचा
बरयणारांक प्रोत्साव मेळोन, एदोळ देखोन
नातल्ले तसले नाटक, प्रदर्शीत जावंक लागले.
१६-व्या आनी १७-व्या शेकड्यांत, इंगलेंडाची
राणी, एलिजाबेत-पयली (Elizabeth I) पाटार
आसताना, नाटकांत जायित्त्यो बदलावण्यो जाल्यो.
त्या वेळार, बदलावणेक काराण जाल्ल्यां
पयकी थोड्यो संग्ती उल्लेख कर्च्यो तर,
•
नव्या बरयणारांचो उदेव. तांच्या पयकी,
विल्लियम शेक्सपियर, प्रमूख म्हण्येत. ताच्या
क्रतियांनी वैविध्यता आसा. ताचे दुरंतात्मक
नाटक (Hamlet, Othello), हास्यात्मक नाटक
(Twelfth Night, Much Ado About Nothing), आनी
चारित्रीक नाटक (Henry V, Richard III),
संसारभर लोकाच्या मेचवणेक पात्र जाल्यात. तो
मात्र न्हय आसतां, क्रिसतोफर मारलोव आनी बेन
जोन्सन म्हळ्ळ्यांचोय हांगासर उल्लेख कर्येत.
अशें हे आनी हेर सभार बरयणार, नाटकांनी नवीच
क्रांती उटवंक सकले म्हणचाक दुबाव ना.
विल्लियम शेक्सपियर
• प्रदर्शनाची रीत
बदलाली. १५९८ इस्वेंत एलिजाबेत-पयलेचा
राज्वटकेंत बांदल्लें, लंडनांतलें, ’द ग्लोब’
(The Globe theatre) प्रदर्शना साल, प्रख्यात
जातच, पाटापाट, ’द स्वान’ (The Swan), ’द रोज’
(The Rose), आनी ’द होप’ (The hope) म्हळ्ळीं
नवीं प्रदर्शन सालां निर्माण जालीं. ह्या
सालांनी, माळियो आसोन, चडीत प्रेक्षकांक बसोंक
अवकास मेळ्ळो मात्र न्हय, टिकेटिचें मोल उणें
जावन आयलें. वेवेगळ्या वर्गाच्यांक तशेंच
अनकूलवंतांक बसोंक, वेवेगळ्योच बसका
आसल्ल्यो. रंगस्थळार, गर्जेभायलो सुंर्गार
उणो करून, पात्रधारिंचा अभिनयनाचेर चडीत
गुमान दिंवचा विशीं महत्व दिलो.
’द
ग्लोब’ (The Globe theatre)
•
एदोळ हव्यास जावनासल्लें अभिनयन, एक व्रत्ती
जावन बदलालें. नाटक खेळचे नवे-नवे पंगड
उबजाले. हांतूं ’द लोर्ड ओफ चांबरलेयन्स मेन’
(The Lord Chamberlain’s Men)
नांवाचो, शेक्सपियराचो पंगड नामणेचो जालो.
आन्येक ’द एडमिरल्स मेन’ (The Admiral’s
Men) नांवाचो पंगड, हेर पंगडांचाकी
उंचल्या स्थानार आसल्लो. ह्या नाटकांनी,
स्त्रीयांचो पात्र, दादलेच खेळताले.
इटेलिंत:
१६-व्या आनी
१८-व्या शेकड्यां मधें, इटेलिंत कराळ
द्रश्यांनी सजयिल्ले नाटक मात्र न्हय आसतां,
हास्य-नाटकयी प्रसिधदेक आयले. त्या पयकी,
’कमेडिया डेल्लार्टी’ (Commedia dell’arte)
नांवाचे हास्य नाटक, इटेलिंत मात्र न्हय,
युरोपांत हेरेकडेनी नांव जोडुंक पावले.
असल्या नाटकांनी, फलाणे पात्र म्हणजे, सुराती
वेपारिसत, हासंवचा स्वभावाचो कामागार, आपणाक
कळीत नातल्ली संगतच ना म्हण बाट उलंवचो
सेजारी, उपायांनी शिपाय जावंक कळीत आसची आया
आनी झुजा थावन पाटीं आयिल्लो, शिपायगिरी
उलंवचो सोजेर, अशें लोकांनी पसंद कर्च्ये आनी
हासंवच्ये पात्र आसताले मात्र न्हय, ह्या
नाटकां द्वारीं, स्त्रीयांनी अभिनयन करुंक
आवकासयी मेळ्ळो.
ह्या नाटकांनी, लोकाक
हासवंक कर्चीं सन्निवेशां, प्रधान पात्र
खेळतालीं. एकामेका लोटून घाल्चें, दांटोन
पडचें, जोक्स सांगचे हें सर्व लोकाचें मन
जिकून धर्तालें.
फ्रान्सांत:
१७-व्या
शेकड्यायितल्याक, फ्रान्सांत, नियोकलास्सिजम
(Neoclassicism) नांवाची, नाटक खेळची रीत
असतित्वाक आयली. ह्ये नाटक, एकदम उंचल्या
मट्टाचे जावनासोन, आदल्या रोमन आनी ग्रीक
नाटकांचें ताणी पुनरावर्तन करुंक सुर्वातिलें.
ह्या नाटकांनी, ’तीन संग्तिंचें संगम’ (Three
Unities), म्हळ्यार, वेळ, सुवात आनी
एक्षन, सांगाता मेळोन, आतुराय आसा कर्चे नाटक
बरंवची एक नवी रीत उबजाली.
ह्या पर्माणे,
१) कथा २४ व्हरां भितर घडचे तसली जायजाय. २)
घडचें सगळें एकाच सुवातेर घडाजाय आनी, ३)
कथेंत घुस्पडाय उबजंवचे विवीध फांटे नासताना,
शिदा व्हाळची जायजाय. तितलेंच न्हय आसतां,
पात्रधारिंनी, सामाजिंतलीं सतां आनी शिसत
उकलून धर्चे तसलें संभाशण आसाजाय. ह्या शिसतेक
लागोन, नाटकांनी गंभिराय उदेली मात्र न्हय,
नाटकांचेर साहितीक गौरव चडोन आयलो.
फ्रेंच
नाटक बरयणारां पयकी, मोलिया (Molière),
पियेआ कोर्ने (Pierre Corneille),
जोन रासीन (Jean Racine) असले थोडे
बरयणार, नामणेचे आसात.
स्पेयनांत:
१६-व्या अनी १७-व्या शेकड्यां मधें, स्पेयनांत
नाटकांचो भांग्राळो काळ उबजालो म्हण पात्येणी.
रायाळ कुटमांचो सहकार, धार्मीक फुडार्यांची
सम्मती आनी लोकाक मनोरंजनाची गर्ज, हें सगळें
मेळोन, स्पेयनांत नाटक संसक्रतेची क्रांतीच
जाली म्हण्येत.
ह्या आवदेंत, स्पेयनांतल्या नामणेचा नाटक
बरयणारां पयकी, लोपे दे वेगा (Lope de
Vega) नांवाचा बरयणारान, देडा हजारा वयर
नाटक बरयल्यात. पेड्रो कालडेरोन दे ला बार्का
(Pedro Calderón de la Barca) हाणे,
तात्वीक आनी आत्मीक भोगणां मेळवन, काव्यां
द्वारीं, मतिंतलीं निघूड चिंत्नां उज्वाडाक
हाडचे तसले नाटक बरयल्यात.
पोर्चुगलांत:
पुडतुगलांत (Portugal), धार्मीक, सामाजीक आनी
राजकीय बदलावणें मधें, नाटकांची संसक्रती,
काळा तेकीद बदलोन आनी सुध्रोन आयली.
मध्य-युगांत, भावाडत्यांक, कतोलीक समडती विशीं
शिकवण दीवंक, इगर्जां भितर आसा केल्ल्या
धार्मीक नाटकां थावन ही सुर्वात जाल्ली.
१५-व्या शेकड्यांत, जू विसेंटे (Gil
Vicente) नांवाचो, नाटकांचो बापय म्हण
नांवाडल्लो नाटकिसत प्रख्यात जालो. ताचा
नाटकांनी, धार्मीक संग्तीं संगीं, विडंबन आनी
हासो मिश्रीत आसल्ल्यान, ताचे नाटक पळेवंक
लोक रास पडतालो कंय.
१७-व्या आनी १८-व्या
शेकड्यां मधें, कलेंत एक नवी क्रांती उबजाली.
हांगासर बरोक (Baroque)
नांवाचो उल्लेख कर्चो पडता. बरोक म्हळ्यार,
वांकडो-तिंकडो म्हळ्ळो अर्थ पुडतुगेज भाशेन
जाता, तरी, कलेंत आसा जाल्ल्या क्रांतीक
लागोन, बरोकाचो काळ (Baroque period)
नांव सकडांचा गुमानाक आयलें. ह्या नांवाक
लागोन, वासतुशिल्प, संगीत, ड्यान्स, पेंयटिंग,
शिल्प-कला आनी कवितेंत, सभार बदलावण्यो
जाल्यो. थंय थावन पुडतुगेजांनी नाटक खेळची
रीतच बदलाली, तशेंच, स्पेयनाचा अधिकारांतले
सुटोन स्वतंत्र जाल्ल्या तांकां, तांचें जैत
पाचारुंक, ह्या नाटकां द्वारीं एक संद्राप
मेळ्ळो.
उपरांतल्या शेकड्यांनी,
फ्रान्साचें, नियोकलास्सिजम (Neoclassicism)
आनी भावप्रधानता (Romanticism)
असल्या संग्तिंचो प्रभाव, पुडतुगेज नाटकांचेर
पडलो. सगळ्या युरोपांत जाल्ल्यो बदलावण्यो,
पुडतुगलांती जाल्यो.
५. नाटकांनी
भावप्रधानता (Romanticism):
१९-व्या शेकड्यायितल्याक, नाटकांनी,
भावप्रधानता चडीत मापान दिसोंक लागली. असले,
रोम्यांटीक म्हणचे तसले नाटक, भावोद्वेग (emotion),
वैयक्तीक बहादुरी (individual heroism)
आनी अदबुताय (the sublime) आटापून
आसचे तसले जावनासल्ले. असल्या नाटकांनी, महान
व्यक्तित्वांचे पात्र, नाटकीय घुंवड्यो आनी
उद्रेकीत द्रश्यांचो मेळावट जावंक सुरू जालो.
आशें, ह्या नव्या नाटकांनी, आदल्या ’तीन
संग्तिंचा संगमाक’ सवलां उडयलीं मात्र न्हय,
तसल्या नाटकां थंय अभिरूच उणी जावन आयली.
१८३० इस्वेंत, विकटर ह्यूगो (Victor Hugo) नांवाचा
नाटक बरयणारान, आपल्या नव्या रितिचा, प्रचोदीक
नाटकां द्वारीं, समाजेक उग्तें सवाल उडयलें
आनी ताचा नाटक प्रदर्शना वेळार दरबसत
प्रतिभटना जाल्यांत तें कळोन आयलां. पूण ह्या
नाटकांनी, बरयणारांक आनी पात्रदारांक,
अभिनयनाचेंच्यें स्वतंत्र दिलें म्हळ्ळ्यो
अभिपरायोयी आसात.
६. २०-व्या शेकड्यांतली
आधुनिकता आनी नवे प्रयोग:
विसाव्या
शेकड्यांत, आदल्या रूलीं आनी शिसते थावन भायर
आयिल्ल्या नाटकान नवेंच रूप घेतलें. नव्या
नाटकांनी, आंतरीक प्रजना (inner
consciousness), असतित्वा द्वारीं
उबजोंची निराशा (existential despair),
अव्यवसता (chaos), राजकीय बंडाय (political
rebellion) असल्यो संग्ती उदेल्यो.
असल्या आधुनीक प्रयोगां निमतीं, नाटक रंगांत
एक क्रांतीच जाली म्हण्येत. ह्या
क्रांतिद्वारीं, आतांचा पर्जे मधें, कसल्यो
विभिन्न अबिपरायो आसात आनी आतांचो संसार
भृमेंत बुडोन, सता थावन कितलो पयस पावला
म्हळ्ळेंयी ह्या नाटकांनी पळेवंक मेळ्ळें.
७. आधुनीक आनी आतांचा काळाक संबंद
जाल्ले नाटक:
विसाव्या शेकड्याचा
आखेरियितल्याक, नाटक संसक्रती, वैविद्यमय,
प्रायोगीक आनी जागतीक (diverse,
experimental, and global) मट्टाची जावन
आयली म्हळ्यार चूक जांवचिना. आतांच्ये नाटक,
आदल्या रिती-रिवाजिंक सवाल उडयतात मात्र न्हय,
तांत्रिकतेचो उप्योग, साहिताचा विवीध
प्राकारांचें संगम करून, प्रेक्षकाक नव्याच
रितीन चिंतुंक कर्च्ये, सामाजिंतल्या संग्तिंक
विमर्श्यात्मक रितीन तुकलांवच्ये, आनी
पळेतेल्यांक नाकार बोट दवरुंक कर्च्ये
जावनासात.
आतांचा नाटकांनी, विवीध देशांचे
पात्रधारी भाग घेतात, तशेंच, विवीध संसक्रती
सांगाता मेळोन, कसलीच बंदड नातल्ले तसले नाटक
साधर कर्तात.
तितलेंच न्हय, आतांचे
प्रायोगीक नाटक, फकत पात्रधारिंनी एकामेका
उलंवचें मात्र न्हय आसतां, प्रेक्षकां लागिंयी
संभाशण चलयतात.
थोडे प्रायोगीक नाटक,
रसत्यार व सांतेंत, कसलेच पडदे व कदेलां मेजां
नासताना, खेळोन, लोका मधें मेचवणेक पात्र
जाल्यात.
रसत्या-नाटक
आधुनीक टेक्नोलोजी वापर्न, आज-काल्चा
नाटकांनी, फिल्माबरी द्रश्यां दाकंवची चलाकियी
चल्ता.
हें सगळें पळेताना आनी वाचताना, मनश्याक
नाटकाची कितली गर्ज आसा आनी इतल्या वर्सां
थावन नाटक एक मनोरंजनाचें हातेर जावन कसो आपलो
पात्र जनांगां थावन जनंगांक गांटांवचो गोंद
जाला तें नेगार करुंक फावोना.
८. भारतीय
नाटक मूळां:
एदोळ पाश्चात्य नाटकां विशीं
जायित्तें वाचल्ल्या आमी, आन्येक संगत
विसर्ची न्हय. आमचाच भारतीय नाटक संसक्रती
विशीं आमी समजोंची गर्ज आसा.
पाश्चात्य आनी
भारतीय नाटक संसक्रतेंची भेट जाल्ली, पुडतुगेज
भारताक आयिल्ल्या तवळ म्हण्येत तरी, भारतीयांक
विलायती संसक्रतेचाकी पयलें, नाटकांत बरिच्च
माहेत आसल्ली मात्र न्हय, नाट्य कलेंत ते
बरेच शाणे आसले म्हळ्ळी गजाल, इतिहासांत
वाचुंक मेळता.
भारतीय नाटक संसक्रती, अती
पुरातन काळाची म्हणचाक दोन उत्रां नांत.
भारतीयांक, आपलेंच म्हळ्ळें संगीत, आपलीच
म्हळ्ळी नृत्य कला, आपलीच म्हळ्ळी चित्र कला
तशेंच आपलीच म्हळ्ळी नाट्य कला आसा ती संसार
मांदता. ही कला धार्मीक मूळां थावन उबजाल्ली
आसोन, हांतूं हिंदू रिती-रिवाजी आनी तोंडपाशीं
सांगोन आयिल्ल्या जानपद कथेंचो प्रभाव आसा.
क्रिसता-पुर्वीं १०००-१५०० इस्वें मधें
लिखलेल्या हिंदू पवीत ग्रंथ, ऋग्वेदांत,
दोगां न्हटां मधें चल्चा उलवण्याचे श्लोक
आसात. ’पावल कर्ट्ज’ (Paul Kurtz)
म्हळ्ळ्यान केल्ल्या संसोदा प्रकार,
क्रिसता-पुर्वीं आटवा शेकड्यांतच, नाटका
तसलीं प्रदर्शनां लोका मधें आसल्लीं. क्रमेण
तिंच हिंदू ʼनाट्य-शासत्र’ (क्रिसता-पुर्वीं
दूसऱ्या आनी तीसऱ्या शेकड्यां मधें) जावन
बदलालीं जावंक पुरो म्हण थोड्यांचो वाद.
क्रिसता-पुर्विंचा २०० वर्सां थावन
क्रिसता-उपरांतल्या ४०० वर्सां पर्यांत
प्रख्यातिचें जाल्ल्या हिंदू नाट्य-शासत्राक
आजून हिंदू समाजांत स्थान आसा. नाट्य-शासत्र
बरयिल्लें ’भरत मुनी’ न म्हणोन जाणते म्हणतात
तरी, तो केदळा जल्मल्लो म्हळ्ळ्या विशीं व
ताच्या जिणिये विशीं पुर्ती माहेत कळीत ना.
ताणें बरयिल्ली ʼनाट्य-शासत्र’ क्रती, नृत्य,
संगीत, नाटक, रंगमंटप मात्र न्हय आसतां, हेर
कलेंक एक सूत्र दिंवची अपूर्व क्रती म्हळ्ळी
समजणी आसा.
नाट्य-शासत्राचो तीरल
जावनासा, ’रस’ म्हळ्ळो एक गूण. ’रस’ सब्द,
दीक-रोस-रूच-पर्मळ, हें सर्व भर्साल्लो अर्थ
दिता. हो ’रस’ भारतीय नाटकांनी आनी फिल्मांनी
आजून प्रमूख पात्र खेळता. रस विशीं सभार
थरांच्यो अभिपरायो आसात तरी, एक अभिपराय -
प्रेक्षकाचीं भोगणा उसकवन, ताका संतोसाच्या
तशेंच दुकिचा संसाराचें भोगाप, अभिनयना
द्वारीं आसा कर्चेंच जावनासा ’रस’ - सगळे
मांदतात. रस पयकी नोव थर आसात:
१. शृंगार रस
२. हास्य रस
३. करूण रस
४. रौद्र रस
५. वीर रस
६. भयानक रस
७. भीबत्स रस
८. अदबूत रस
९. शांत रस
क्रमेण, ’काळिदास’ नांवाचा, भारतीय
साहितांत नामणेचा कवी मुकांत्र, चोवत्या आनी
पांचव्या शेकड्यां मधें, शासत्रीय संसक्रत
नाटकांची सुर्वात जाली आनी नाट्य रुपान
दाकंवचा नाटकांचें नांव माज्वोन आयलें.
काळिदासाचा नाटकां पुराण, तात्वीक जाण्वाय आनी
मनश्याचीं गूंड भोगणां आटापलेलीं आसोन,
प्रेक्षक असल्यां नाटकांक मेचवाले. असल्या
नाटकांनी, आकर्शीक वसतुरां, मन पिस्वांवचें
संगीत, आनी नृत्यांयी आसतालीं जाल्ल्यान,
लोकाक ताणी एदोळ पळेल्ल्याचाकी चडीत मनोरंजन
मेळोंक सुरू जालें.
उपरांतल्या
शेकड्यांनी, भारताद्यंत, केरळांत कथक्कळी,
दक्षीण कन्नडांत यक्षगान आनी तमीळनाडांतले
थेरुकूटू, नांवाचे नाटक उदेले. हे नाटक,
फलाण्या प्रांत्यांनी प्रख्यात जाले. आजूनी
प्रचलीत आसचे हे नाटक, सगळ्या समुदायाक
सांगाता हाडुंक, मतीक संतोस हाडचे तसलें
मनोरंजन दीवंक आनी नीत-अनीत म्हळ्यार कितें
तें शिकंवकी उपकार्तात.
१४९८ इस्वेंत
पुडतुगेज भारतांत रिग्तच, विलायती नाटकांचो
प्रभाव, थोड्या प्रदेशांनी, चडावत जावन गोंय
आनी केरळांत जालो. गोयांत हांचा प्रभावान
’तियात्र’ सुरू जाल्लें म्हण्येत. १९-व्या
शेकड्यांत सुर्वात जाल्ल्या कोंकणी
तियात्रांनी,विदेशी नाटकांचो पर्मळ आसोन,
भारतीय कथा, संगीत आनी स्थळीय कोंकणी संभाषण
आसल्लें. रंगस्थळ धांपचो पडदो, द्रश्यां
पाटल्यान बदलोन आसचे पडदे, अभिनय
कर्तेल्यांचें न्हेसाण, हें सर्व पुडतुगेजांचा
रिती-रिवाजीं प्रकार चालू जालें.
तियात्र
पुडतुगेजां नंतर
पंद्राव्या शेकड्याचा आखेरीक आयिल्ल्या ’डच्च’
लोकान, वेपार-वैव्हाट चलंवचा विशीं मात्र
गुमान दिलें शिवाय, तांची कला भारतांत
विसतार्चा विशीं कसलीय उर्भा दाकयिल्ली दिसोन
येना.
त्या
नंतर आयले, फ्रेंच. सुमार सत्राव्या शेकड्यांत
भारताक आयिल्ल्या फ्रेंचांनी,तांचा संसक्रतेचो
थोडो प्रभाव हांगासर घालो. १६६४ इस्वेंत
’पांडिचेरी’ म्हळ्ळेकडे तांचें ठाणे ताणीं
केलें मात्र न्हय, शिकपा शाळां, साहीत शाळां
तशेंच नाटक कलेचा शिकपाक उत्तेजन दिलें. चड
जावन फ्रेंच लोका खातीर हीं शाळां उग्तीं
केल्लीं तरी, तांच्येलागीं वेपार चलंवच्या
स्थळीय अनकूलवंतांचा भुर्ग्यांक, ह्या शाळांनी
शिकोंक अवकास मेळ्ळो.
ह्या शाळां
मुकांत्र, फ्रेंच नाटकांचो प्रभाव, चड न्हय
तरी थोड्या मापान, भारतांत पडोंक लागलो.
पांडिचेरिंत, फ्रेंच आनी तमीळ भास भर्साल्ले
नाटकयी पळेवंक मेळ्ळे.
१८-व्या शेकड्यांत,
ब्रिटीष भारताक येंवचा संगीं, सगळ्या भारताचा
नाटक संसक्रतेचेर, व्हड प्रभाव जालो म्हण्येत.
हाणीं सुरू केल्ल्या ’ब्रिटीष ईसट इंडिया
कंपेनी’ चें बळ चडोन आयिल्लेंच, जायित्तो
ब्रिटीष लोक भारतांत वसती करुंक आयलो आनी
ताणीं तांच्याच लोकाक गर्जेच्यें, साहीत,
संगीत आनी नाटक, हांगासर हाडले.
१९-व्या
शेकड्यायितल्याक, भारतांतल्या, बोंबय
(मुंबयी), कल्कत्ता (कोल्कत्ता) आनी मद्रास
(तमीळनाडू) तसल्या शेरांनी, ग्रेसत
कुटमांतल्या भुर्ग्यांक, विदेशी शिकाप मेळ्ळें
आनी तांकां विदेशी कालेतिची रूच लागली.
शेक्सपियराचे नाटक सकडांक अभिरुचिच्ये जावन
आयले.
बंगाळांत (तेदना बांगलादेश विभजन
जावंक नातल्लें) थोड्या नाटकिसतांनी, विदेशी
कालेतिचे देशी नाटक बरवंक सुर्वातिलें. क्रषणा
मोहन ब्यानर्जिचो, ’The Persecuted
(१८३१)’, तशेंच, मैकल मधुसूदन दत्ताचो, ’Sharmishtha
(१८५९)’, सादर जाल्ल्या नाटकां पयकी
थोडे.
१९-व्या शेकड्याचा आखेरियितल्याक,
’पार्सी थियेटर’ (Parsi
Theatre) नांवाचा नाटक कंपणेन, सगळ्या
भारतांत विदेशी रितिचे नाटक खेळोन दाकवंक
सुर्वातिलें. उपरांत हो प्रभाव, मराठी, उर्दू
आनी हिंदी नाटकांचेरी जालो. होच्च प्रभाव,
पुरातन रितिंचा नाटकांक पंदा घालून, आज-काल,
विदेशी आनी देशीय संसक्रत्यो भर्साल्ल्या
नाटकांक, भारतांत लोका मुकार हाडुंक पावला
म्हणच्याक, दोन उत्रां नांत.
हांगासर एक
संगत वाचप्यांचा गमनाक हाडतां. वयर
काणशिल्ल्या ’नाट्य-शासत्राचा’ काळारच
(क्रिसता-पुर्वीं दुस्रा आनी तीसऱ्या शेकड्यां
मधें) रायांचा दरबारांनी,दादले आनी
स्त्रीयानी, नृत्य अनी न्हटन केल्ल्याचो
उल्लेख आसा मात्र न्हय, भरत मुनीन दिल्ल्या
सूत्रांनी, दादल्यांक आनी स्त्रियांक लग्ती
जांवची शिकवण दिल्या. अशें पळेल्यार, विदेशी
संसक्रत्यानी स्त्रीयो इतल्यो मुकार
पावल्ल्यो, सभार शेकड्यां उपरांतच म्हण्येत.
पूण १०-व्या शेकड्यायितल्याक, भारतांत
स्त्रीयांनी नाटकानी पात्र घेंवच्यें उणें
जावन आयलें. भारताचेर मुसलीम रायांनी दाड
घाल्ल्याचो परिणाम हो जांवकी पुरो. तांचा
स्त्रीयांनी उग्त्यान तोंड दाकंवच्यें, त्या
काळाचा मुसल्मानांक पसंद नातल्लें तें एक
काराण आस्येत. इंगलेंडांत, शेक्सपियराचा
नाटकांनी,स्त्रीयांचो पात्र दादल्यांनी खेळोन
दाकंवचेबरी, भारतांती दादल्यानिंच स्त्रीयांचे
पात्र खेळचें सामान्य जालें. १६ थावन १९-व्या
शेकड्यां पर्यांत, ब्रिटिषांनी सैत,
स्त्रीयांक नटन करुंक पर्वणगी दिलिना.
पूण
१९-व्या शेकड्याचा आखरेक, आनी २०-व्या
शेकड्याचा आरंभार, बंगाळ, महाराषट्र आनी
केरळांत, स्त्रीयो परत नाटकांनी पात्र घेवंक
सुरू जाल्यो. राजा राम मोहन राय आनी ईश्वर
चंद्र विद्यासागरा तसल्यांनी,भारतीय संसक्रती
बदलुंक सुर्वातिल्ल्याचो परिणाम हो.
१८६२-१९४१ इस्वें मधें जियेल्ली ’बिनोदिनी
दासी’ नांवाची स्त्री, कल्कत्तांत आपलें न्हटन
करून दाकवंक सकल्ली, भारताची पयली स्त्री
म्हणतात.
तशेंच, गुजराथांतली, जयशंकर
सुंदरी, त्या काळाचा चिंत्पाक सवाल उडयिल्ली,
आन्येकली न्हटी जावनासा.
त्या नंतर,
२०-व्या शेकड्यांत, नाटकांनी स्त्रीयांचो
पात्र वाडोन्ंच गेलो. आज-काल, आधुनीक
संसारांत, स्त्रियो नासताना खंचोय नाटक व
फिल्म चलाना म्हण्येत.
लेखनाचा सुर्वेरच
म्हळ्ळेबरी, सगळ्या संसारार, हजारों वर्सां
थावन, लोकाचीं मनां जिकून, सामाजेचो एक
अविभाज्य वांटो जावन, ल्हान-व्हडांक संतोस
दिल्ल्या नाटकाक बरेंच भविश्य आसा म्हळ्ळें
सत, कोणेंय नेगार करुंक असाध्य. मनीस
केदोळ पर्यांत चिंतुंक सक्तागी, आनी केदोळ
पर्यांत संघ-जीवी जावन जियेतागी, तेदोळ
पर्यांत नाटकयी उर्तोलो तें खंडीत. |
|
|
|
|
|
|
|
 |
|
ದಾಯ್ಜ್.ಕೊಮ್font> |
|
2004 ಥಾವ್ನ್
2011 ಪರ್ಯಾಂತ್ ಕಾರ್ಯಾಳ್ ಆಸ್ಲ್ಲ್ಯಾ
ದಾಯ್ಜ್.ಕೊಮ್ ಚೆರ್
ಪರ್ಗಟ್ಲ್ಲ್ಯಾ ವಿಂಚ್ಣಾರ್ ಸಾಹಿತಾಕ್ ಆಮಿ
ಫುಡಿಲ್ಯಾ ದಿಸಾಂನಿ ಪಯ್ಣಾರಿ ವಾಚ್ಪ್ಯಾಂಕ್
ಲಾಭಯ್ತೆಲ್ಯಾಂವ್. | |
| |
 |
| ಆಶಾವಾದಿ
ಪ್ರಕಾಶನ್ |
|
|
| ಆಶಾವಾದಿ
ಪ್ರಕಾಶನ್ |
 | |
| |
